1
استادیار دانشکده حقوق پردیس فارابی، دانشگاه تهران
2
استادیار دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بجنورد
چکیده
قانونگذاری مهمترین عمل حاکمیتی است که اعمال دیگر مانند عمل قضایی یا اجرایی از آن اثر میپذیرد و بر این اساس همه فرایندهای آن از اهمیتی ویژه برخوردار است. قانوننویسی از اجزای فرایند قانونگذاری است که خود میتواند بنابه عوامل متعدد، بهصور مختلف انجام شود. بررسی فرایند قانونگذاری در کشورهای مختلف نشانگر آن است که میتوان ساختار قانوننویسی را به بخشی از این فرایند براساس درجه تمرکز یا پراکندگی در نگارش قانون و کیفیت تعامل مبتکران قانون یا قانوننویسان با متخصصان و مردم دانست که به سه دسته متمرکز، مشترک و پراکنده تقسیم میشود. در روند قانوننویسی متمرکز، سیاست بهانحصار در چارچوب قوه مجریه و غالباً با برخی سازوکارهای مرکزی هماهنگ شکل میگیرد. در فرایند اجماعمحور هم قوای مجریه و هم مقننه منابع انسانی لازم برای تبدیل سیاسات به متن قانون دارند و در قانوننویسی چندپاره و تکثرگرا با تشکیل و جهتدهی به سیاستها نهتنها در مجریه و مجلس، بلکه همچنین در خارج از دستگاه حکومت مشخص میشود. بررسی نویسندگان در این پژوهش، مطالعهای توصیفی ـ تحلیلی با استفاده از روش کتابخانهای است که نشان میدهد نظام قانوننویسی در جمهوری اسلامی ایران از نوع پراکنده بوده و با وجود کاستیهای ساختاری و هنجاری در این حوزه، تدوین الگویی شایسته برای قانوننویسی مورد توجه جوامع دانشگاهی یا مراکز حاکمیتی مرتبط قرار نگرفته است. با اذعان به لزوم تفکیک میان قانوننویسی و قانونگذاری و بررسی الگوهای مختلف آن برای ایجاد نظام قانوننویسی اجماعی هماهنگ، میتوان گزینه پیشنهادی مطلوب برای قانوننویسی را در ایران مورد بررسی قرار داد.
حبیبنژاد، سیداحمد و محمد منصوری بروجنی (1396). «بررسی ابتکار تقنین ازسوی نمایندگان مجلس در حدود اصل (75) قانون اساسی»، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، ش 54.
حبیبنژاد، سیداحمد و همکاران (1397). «مطالعات پارلمانی و کارآمدی قانونگذاری»، فصلنامه مجلس و راهبرد، ش 96.
دانشپور بخشایشی، عیسی (1386). «بررسی شورای دولتی فرانسه و صلاحیتهای آن»، مجله فلسفه و کلام، ش 15.
Fuley, T., L. Lucas and L.Seitz (2014). "The Current State of Ukrainian Legislation", In, Developing and Drafting Legislation (2nd ed.). Kyiv: Indiana University/Ohio State John Glenn School of Public Affairs
Massot, J. (2001). "Legislative Drafting in France: The Role of the Conseil D'Etat", Statute Law Review, Vol. 22, Issue 2.
Nampoothiry,N. K. (2010). "The Role of Parliamentary Counsel in Legislative Drafting",Commonwealth Law Bulletin, Vol. 36, No. 1.
OECD (1997). "Law Drafting and Regulatory Management in Central and Eastern Europe", SIGMA Papers, No. 18, OECD Publishing, Paris.http://dx.doi.org /10.1787/5kml618wrlg7-en
ــــــ (2012). "Slovenia: Towards a Strategic and Efficient State", OECD Public Governance Reviews, OECD Publishing
Schulmann, Ekaterina (2001).The Politics of Law-making in Russia, Chatham House.
Seidman, Ann, Robert B. Seidman and Nalin Abeyesecere (2001). Legislative Drafting for Democratic Social Change, London, Kluwer Law International Ltd pub.
Tanner, E. (2006). "Clear, Simple, and Precise Legislative Drafting: How does a European Community Directive fare?", Statute Law Review, Vol. 27.
Van Elsuwege, Peter and Roman Pertov (2014). Legislative Approximation and Application of EU Law in the Eastern Neighbourhood of the European Union (Toward a Common Regulatory Space), Routledge pu, NewYork.
حبیب نژاد، سید احمد و عامری، زهرا. (1399). قانوننویسی در نظام تقنینی ایران در پرتو مدلهای پیشنویسنگاری تقنینی. مجلس و راهبرد، 27(102)، 241–265.
MLA
حبیب نژاد، سید احمد، و عامری، زهرا. "قانوننویسی در نظام تقنینی ایران در پرتو مدلهای پیشنویسنگاری تقنینی"، مجلس و راهبرد، 27، 102، 1399، 241–265.
HARVARD
حبیب نژاد، سید احمد، و عامری، زهرا. (1399). 'قانوننویسی در نظام تقنینی ایران در پرتو مدلهای پیشنویسنگاری تقنینی'، مجلس و راهبرد، 27(102), pp. 241–265.
CHICAGO
حبیب نژاد، سید احمد و عامری، زهرا، "قانوننویسی در نظام تقنینی ایران در پرتو مدلهای پیشنویسنگاری تقنینی." مجلس و راهبرد، 27 102 (1399): 241–265,
VANCOUVER
حبیب نژاد سید احمد، عامری زهرا. قانوننویسی در نظام تقنینی ایران در پرتو مدلهای پیشنویسنگاری تقنینی. مجلس و راهبرد. 1399;27(102):241–265.