مجلس و راهبرد

مجلس و راهبرد

تحلیل توزیع فضایی سالخوردگی جمعیت در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد GIS & RS، دانشکده جغرافیا ، دانشگاه تهران، ایران.
4 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گلستان
چکیده
با افزایش شاخص امید به زندگی، جمعیت سالخورده در ایران و جهان رو به افزایش بوده و به‌عنوان فاکتوری مهم و تأثیرگذار بر نظام اجتماعی و اقتصادی جوامع، مطرح است. پژوهش پیش رو به بررسی وضعیت سالخوردگی در جمعیت ایران پرداخته است و تلاش می‌کند تا این شاخص را از منظر جغرافیایی و توزیع فضایی آن بررسی کند. مهمترین شاخص‌های ارزیابی‌کننده وضعیت سالخوردگی در یک فضای زیستی براساس مطالعات انجام شده شامل؛ شاخص سالمندی، نسبت سالمندی، نسبت پیری، نسبت جوانی، بار تکفل، نسبت حمایت پدر و مادر (حمایت عاطفی)، نسبت حمایت بالقوه (حمایت معنوی) می‌باشند. این پژوهش با روش تحلیل ثانویه داده‌های مرکز آمار و با استفاده از برنامه‌نویسی در محیط متلب و اکسل ـ ماکرو، انجام و برای نمایش فضایی شاخص‌ها از GIS10.2 استفاده شده است. نتایج این تحقیق نشان داد، جمعیت ایران، دوران جوانی خود را پشت سر گذاشته و با روندی صعودی، در حال ورود به میانسالی و سالخوردگی است. این روند در مناطق مرکزی ایران خصوصاً تهران، اصفهان، اراک باشدت بیشتر و در مناطق حاشیه‌تر مانند سیستان و بلوچستان با روند کندتری در حال وقوع است. روند صعودی شاخص سالخوردگی جمعیت ایران بیانگر آن است که دوران بحران پیری در جمعیت ایران چندان دور از انتظار نبوده و باید آن را مهمترین چالش پیش ‌رو در نظام برنامه‌ریزی توسعه و مؤثر بر تمام جنبه‌های مدنظر قرار داد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  1. 1.احمدی، صدیقه (1383). «بررسی رابطه جو عاطفی خانواه و بحران هویت در نوجوانان کانون اصلاح و تربیت شهر تهران»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشکده روانشناسی دانشگاه تربیت معلم.

    2. حسن‌ زهرایی، روشنک، مجید رحیمی، شایسته صالحی، زهرا توکل و حیدرعلی عابدی (1383). «مقدمه‌ای بر آموزش پرستاری»، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان.

    3. داده‌های سرشماری عمومی نفوس و مسکن مرکز آمار ایران طی سال‌های 1385-1335.

    4. راهزانی، کبری، شهلا خسروان، زهرا زارع، هادی حسنخانی و حیدرعلی عابدی (1388). مبانی فلسفی پرستاری، تهران، انتشارات بشری.

    5. سازمان ملل متحد (2006). گزارش سالانه بخش جمعیت.

    6. سازمان ملل متحد (2007). گزارش سالانه بخش جمعیت.

    7. سازمان ملل متحد (2008). گزارش سالانه بخش جمعیت.

    8. سازمان ملل متحد (2012). گزارش سالانه بخش جمعیت.

    9. سازمان ملل متحد (2015). گزارش سالانه بخش جمعیت.

    1. سازمان ملل متحد (2013). گزارش سالمندی جمعیت.
    2. عابدی و همکاران (1385). روش تحقیق کیفی در ‌پرستاری، تهران، انتشارات بشرا.
    3.  عابدی و همکاران (1387). روش تحقیق در پرستاری و مامایی، اصفهان، دانشگاه اسلامی واحد خوراسگان.
    4. عزیزی زینالحاجلو، اکبر، ابوالقاسم امینی و جعفر صادق تبریزی (1394). «پیامدهای سالمندی جمعیت در ایران با تأکید بر چالش روزافزون نظام سلامت (مطالعه موردی)»، دوره 6، ش 1.
    5.  کلانتری، صمد (1375). روش‌های مقدماتی تحلیل جمعیت، تهران، انتشارات مانی.
    6. مرکزآمار ایران (1335). نتایج سرشماری های عمومی نفوس و مسکن، فصل جمعیت.
    7. مرکزآمار ایران (1345). نتایج سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن، فصل جمعیت.
    8. مرکزآمار ایران (1355). نتایج سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن، فصل جمعیت.
    9. مرکزآمار ایران (1365). نتایج سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن، فصل جمعیت.
    10. مرکزآمار ایران (1375). نتایج سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن، فصل جمعیت.
    11. مرکزآمار ایران (1385). نتایج سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن، فصل جمعیت.
    12. مرکزآمار ایران (1390). نتایج سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن، فصل جمعیت.
    13.  میرزایی، محمد (1382). «نوسانات تحدید موالید در ایران»، نامه علوم اجتماعی، دوره 11، ش 2، پیاپی 22.
    14. میرزایی، محمد، منصور وثوقی و محسن ابراهیم‌پور (1384). «تغییرات نظری و مفهومی در نظریات جمعیت‌شناسی ‌و توسعه روستایی»، نامه علوم اجتماعی، دوره 11، ش 3، پیاپی 25.
    15. میرزایی، محمد، سعداله دارابی و میترا بابا‌پور (1396). «سالخوردگی جمعیت در ایران و هزینه‌های رو به افزایش بهداشت و درمان»، مجله سالمندی ایران، دوره 12، ش 2.
    16.  میرزایی، محمد و مهری شمس قهفرخی (1386). جمعیت‌شناسی سالمندان در ایران براساس سرشماری 1335 تا 1385، مجله سالمندان ایران، سال دوم، ش 5.
    17.  میشارا، بریان و روبرت ورایدل (1371). روان‌شناسیبزرگسالان، ترجمه حمزه گنجی و همکاران، تهران، انتشارات اطلاعات.