مجلس و راهبرد

مجلس و راهبرد

هوش مصنوعی و حق بر خودمختاری اطلاعاتی: چالش‌ها و الزامات حقوقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه اراک;- دانشکده علوم اداری و اقتصادی
10.22034/mr.2025.17629.5997
چکیده
حق بر خودمختاری اطلاعاتی این امکان را به افراد می‌دهد تا بر اطلاعات شخصی خود کنترل داشته باشند و درخصوص جمع‌آوری، پردازش و استفاده از داده‌های خود شخصاً تصمیم‌گیری کنند. این حق که در اسناد بین‌المللی حقوق بشری به رسمیت شناخته شده، در سایۀ توسعۀ هوش مصنوعی در دنیای معاصر به شدت تحت تأثیر قرار گرفته است. این مقاله با رویکرد تبیینی و کاربست روش تحلیل محتوای کیفی به بررسی تأثیرات هوش مصنوعی بر حق خودمختاری اطلاعاتی تمرکز دارد و در این فرایند به این سوال پاسخ می‌دهد که چالش‌های حق خودمختاری اطلاعاتی در عصر هوش مصنوعی کدامند؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که سیستم‌های هوش مصنوعی از طریق نقض حریم خصوصی، عدم شفافیت در عملکرد الگوریتم‌ها، نظارت‌ناپذیری تصمیم‌گیری‌های خودکار، سوگیری در پردازش اطلاعات و نقض امنیت داده‌ها، حق خودمختاری اطلاعاتی افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در نظام حقوقی ایران، فقدان یک چارچوب قانونی جامع برای حفاظت از داده‌های شخصی، زمینه سوءاستفاده از داده‌ها را فراهم کرده و تهدیدات جدی برای حق بر خودمختاری اطلاعاتی ایجاد می‌کند. برای رفع این چالش‌ها، ایجاد قوانین جامع و شفاف، تضمین شفافیت عملکرد سیستم‌های هوش مصنوعی، تقویت امنیت داده‌ها و آموزش عمومی ضروری است. به علاوه، همگام‌سازی توسعه هوش مصنوعی با اصول حقوق بشری و نظارت مستقل بر این فناوری‌ها لازم است در اولویت قرار گیرد. همچنین، پژوهش‌های بیشتر برای شناسایی چالش‌ها و توسعه چارچوب‌های قانونی و اخلاقی در این حوزه توصیه می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Artificial Intelligence and the Right to Informational Self-Determination: Challenges and Legal Obligations

نویسنده English

Ahmad Rashidi
Arak University
چکیده English

The right to informational self-determination enables individuals to exercise full control over their personal data, allowing them to participate in decisions regarding data collection and data processing. Although this right recognized in international human rights documents, it faces significant challenges in the era of artificial intelligence (AI). This study adopts a explanatory approach to examine the impacts of AI on the right to informational self-determination and addresses the question: What are the challenges to right to informational self-determination in the AI era? The findings reveal that AI systems affect the right to informational self-determination by violating privacy, enabling automated decision-making, lacking algorithmic transparency, exhibiting biases in data processing, and breaching data security. In the Iranian legala system, there is no comprehensive structure to safeguard personal data. Legal gaps and weak regulatory oversight create opportunities for data misuse and pose serious threats to informational self-determination. To address these challenges, the study emphasizes the need for comprehensive and transparent legislation, ensuring algorithmic transparency in AI systems, strengthening data security, and fostering public awareness. Additionally, synchronizing the development of artificial intelligence with human rights principles and establishing independent oversight of these technologies should be prioritized. Finaly, further research is recommended to identify emerging challenges and develop effective legal and ethical frameworks in this field.

کلیدواژه‌ها English

AI Governance
Right to Informational Self-Determination
Privacy
Data Security
Fundamental Rights
Iran

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 02 آذر 1404