مجلس و راهبرد

مجلس و راهبرد

تدوین الگوی مناسب نقش گروه‌های فشار در شکل‌دهی خطی‌مشی عمومی‌ ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته دکتری مدیریت، دانشکده مدیریت پردیس بین‌المللی کیش، دانشگاه تهران
2 استاد دانشکده روانشناسی و تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی
3 استاد گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران
4 استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، ایران
چکیده
سیاست دربرگیرنده تصمیم‌گیری و تصمیم‌ها نتیجه درگیری و تعارض گروهی است. تصمیم‌های سیاسی حاصل کنش متقابل گروه‌های فشار و رابطه قدرت میان آنهاست.گروه‌های فشار تلاش می‌کنند خواسته‌های خود را به سیستم سیاسی و خط‌مشی عمومی تحمیل کنند. گروه فشار به افرادی گفته می‌شود که اهداف سیاسی داشته و می‌خواهند قوانین را تحت تأثیر قرار دهند. از بزرگترین و مهمترین عرصه‌های عمل گروه‌های فشار، مجلس قانونگذاری است. این تحقیق با نگاهی نوآورانه درصدد ارائه الگوی مناسبی برای نقش گروه‌ها‌ی فشار در شکل‌‌دهی خط‌مشی عمومی با رویکرد نظریه داده‌بنیاد طی مراحل سه‌گانه کدگذاری باز، محوری و انتخابی است. مشارکت‌کنندگان آماری نمایندگان حاضر و ادواری مجلس هستند که با روش نمونه‌گیری هدفمند و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته در یک دوره زمانی هجده‌ماهه با 22 نفر از نمایندگان تا رسیدن به مرحله اشباع داده‌ها انجام شد. اعتبار یافته‌‌ها با روش‌های تطبیق توسط اعضا، مشارکت‌کنندگان و بررسی همکار به دست آمد. در پژوهش حاضر که از نوع آمیخته است؛ تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در دو فاز کمّی و کیفی انجام شد و برای بومی‌سازی شاخص‌ها ازروش دلفی و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها نیز با نرم‌افزارهای MaxQDA2012،Excel2016 و SPSS انجام شده است. در مقاله حاضر برای تحلیل داده‌ها از فرایند کدگذاری استفاده شد. طی فرایند مقایسه داده‌ها،132مفهوم، 71خرده مقوله و 42 مقوله کلی به دست آمد که در قالب مدل پارادایمی ارائه شد. یکپارچه‏ سازی مقوله‏ ها برمبنای روابط موجود بین آنها بود که تدوین الگوی مناسب نقش گروه‌های فشار در شکل‌دهی خط‌مشی عمومی را منعکس کرد. در ادامه شرایط علّی، مقوله‌‌‌محوری، شرایط مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها پدیدار شد و روابط بین ابعاد مختلف از طریق شکل‌گیری الگوی مفهومی نشان داده شد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1. آذر، عادل و منصور مؤمنی (1389). آمار و کاربرد آن در مدیریت، تهران، انتشارات سمت.
2. ادواردز، جک (1379). پژوهش پیمایشی: راهنمای عمل، ترجمه سید‌محمد اعرابی و داوود ایزدی، تهران، دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
3. اسدی‌فرد، رؤیا، علی‌اصغر فانی، عادل آذر و مهدی الوانی (1395). «مدل تجزیه‌و‌تحلیل خط‌مشی عمومی در ایران»، فصلنامه مدیریت دولتی، دوره دوم، ش 8.
4. الوانی، مهدی (1380). تصمیم‌گیری و تعیین خط‌مشی دولتی،چاپ نهم، ویراست۲، انتشارات سمت.
5. الوانی، مهدی، عادل آذر و حسن دانایی‌فرد (1390). روش‌شناسی پژوهش کیفی در مدیریت؛ رویکردی جامع، تهران، انتشارات اشراقی.
6. الوانی، مهدی و فتاح شریف‌زاده (1393). فرایند خط‌مشی‌گذاری عمومی، چاپ اول، تهران، انتشارات دانشگاه علامه طباطبائی.
7. بازرگان، عباس (1387). مقدمه‌ای بر روش‌های تحقیق کیفی و آمیخته رویکردهای متداول در علوم رفتاری، تهران، انتشارات دیدار.
8. حاج‌زمانی، محمد (1393). «مدل مناسب اجرای خط‌مشی‌های صنعتی در ایران با تأکید بر تفویض اختیار معکوس»، دومین همایش ملی پژوهش‌های کاربردی در علوم مدیریت و حسابداری، تهران، دانشگاه جامع علمی کاربردی.
9. خاکی، غلامرضا (1384). روش پژوهش با رویکردی به پایان‌نامه‌نویسی، چاپ دوم، تهران، انتشارات بازتاب.
10. دانشفرد، کرم‌‌اله ‌(1393).«موانع اجرای خط‌مشی‌های عمومی در سازمان‌های غیردولتی (بخش خدمات پلیس+10 و دفاتر خدمات پیشخوان دولت)»، فصلنامه مدیریت منابع در نیروی انتظامی، دوره دوم، ش 6.
11. دوورژه، موریس (1378). بایسته‌های جامعه‌شناسی سیاسی، ترجمه ابوالفضل قاضی شریعت‌پناهی،چاپ دوم،تهران، نشر دادگستر.
12. ربیعی، علی (23/6/1398). تجارت نیوز.
13. ریاحی، بهروز (1379). «نقش گروه‌های ذی‌نفوذ در فرایند خط‌مشی‌گذاری عمومی»، مجله مدیریت، ش 45.
14. شریف‌زاده، فتاح و جواد معدنی (1395). اصول و مفاهیم پیشرفته دانش خط‌مشی‌گذاری عمومی، تهران، انتشارات واژگان.
15. عالم، عبدالرحمن (1388). بنیادهای علم سیاست، تهران، نشر نی.
16. فراستخواه، مقصود (1395). روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی با تأکید بر نظریه بر پایه (گرندد تئوری GTM)، تهران، نشر آگاه.
17. فیروزنیا، قدیر و بهروز قرنی آرانی (1394). «به‌کارگیری تحلیل بازیگران در فرایند ساماندهی نظام مدیریت و برنامه‌ریزی توسعه روستایی»، فصلنامه پژوهش‌های روستایی، دوره 6، ش 4.
18. کاظمیان، غلامرضا و مصطفی جلیلی (1394). «تحلیل قدرت ذی‌نفعان کلیدی در فرایند سیاستگذاری طرح جامع تهران (1390-1378)»، رسالت مدیریت دولتی، دوره ۸، ش 15.
19. کرد‌نائیج، اسداله (1385). «نقش گروه‌های فشار در شکل‌دهی خط‌مشی عمومی»، فصلنامه فرهنگ مدیریت، سال چهارم، ش 12.
20. کمالی، یحیی (1394). «تبیین روش‌شناسی تحلیل ذی‌نفعان و کاربرد آن در خط‌مشی‌گذاری عمومی»، فصلنامه فرایند مدیریت و توسعه، سال 28، ش 94.
21. گیوریان، حسن و محمدرضا ربیعی مندجین (1394). تصمیم‌گیری و تعیین خط‌مشی دولتی، مرکز آموزش مدیریت دولتی، نشر یکان.
22. مقدس‌پور، سعید حسن دانایی‌فرد و اسدالهکردنائیج (1392). «واکاوی عوامل کلیدی در عدم موفقیت برخی خط‌مشی‌های عمومی در ج. ا. ایران: مطالعه خط‌مشی‌های مالیاتی کشور‌»، مدیریت فرهنگ سازمانی، سال 11، ش 1، پیاپی (27).
23. مقیمی، سید‌محمد (1390). سازمان و مدیریت رویکردی پژوهشی، چاپ هشتم، تهران، انتشاراتترمه.
24. منوریان، عباس و ابراهیم گلشن (1393). اجرا و ارزیابی خط‌مشی عمومی، چاپ اول، انتشارات سمت.
25. ویلفرید روریش ‌(1372). سیاست به مثابه علم، ترجمه ملک‌یحیی صلاحی، چاپ اول، تهران، انتشارات سمت.
26. Ahmadu, Bello Way, Victoria Island and Headquarters Lagos (2015). "Political Parties and Pressure Groups", Published by National Open University of Nigeria, ISBN:978-058-592-3.
27. Akinbade, J. A. (2008). Government Explained, Lagos, Macak Books Ventures.
28. Anderson, Jemes. (2000). Public Policy Making, (4th Edition), New York Itoughton Mifflin.
29. Anifowose, Remi (1999). Lagos: Elements of Politics, Ikeja, Malthouse Press.
30. Atkinson, M. M. and W.D. Coleman (1985). "Corporatism and Industrial Policy", In Organized Interests and the State, Cawson, A.(Ed.), London, Sage.
31. Baldo O, Sibthorpe (1998)."The Sky is the Limit: Electronic Networking and Ngos", The South African Journal of International Affairs, 5(2).
32. Ball, A. R. (1988). Modern Politics and Government, London, Macmillan Press.
33. Barber, M. P. (1975). Public Administration, London, Macdonald and Evans Limited.
34. Brenes, E. R., M. Mena and G. E. Molina (2008). "Key Success Factors for Strategy Implementation in Latin America", Journal of Business Research, 61(6).
35. Brittan, S. (1987). "The Economic Contradictions of Democracy Revisited", Political Quarterly, 60(2).
36. Browne, W. P. (1990). "Organized Interests and Their Interest Niches: A Search for Pluralism in a Policy Domain", Journal of Politics, 52 (2).
37. Chikendu, P. N. (2003). Nigerian Politics and Government,(2ndEd.), Enugu, Academic Publishing Company.
38. Clarke. G. (1998)."Non-Governmental Organizations (Ngos) and Politics in The Developing World", Political Studies, Vol. XLVI (1).
39. Dimock, M, G. Dimock and L. Koenig (1953). Public Administration, New York, Rinehart and Company Inc.
40. Duverger, M. (1972). Party Politics and Pressure Groups: A Comparative Introduction, New York, Thomas Y. Cornwell Company.
41. Dye, T. (2002). Understanding Public Policy, Ninth Edition, Upper Saddle River, NJ, Prentice Hall.
42. Edwards, G. C. and I. Sharkansky (1978). The Policy Predicament, Making and Implemention Public Policy, San Franciso, Freeman and Company.
43. Finer, S. E. (1958). Anonymous Empire, London, Pall Mall.
44. Goggin, M. L. (1986). "The Too Few Cases / Too Many Variables Problem in Implementation Research", Western Political Quarterly, 39(2).
45. Grant, W. (1978). "Insider Groups, Outsider Groups and Interest Group Strategies In Britain", University of Warwick Department of Politics, Working Paper, No. 19.
46. Hawelett, M. and M. Ramesh (2003). Studying Public Policy, 3rd Ed, Oxford, University Press, Toronto.
47. Heywood. A. (1997). Politics, London, Macmillan Press.
48. Hood, C. (1986). The Tools of Government, Chatham, Chatham House.
49. Horn, Van and E. Carl (1999)."Politics and Public Policy",
50. Marsh, D. and J. Chambers (1981). Abortion Politics, London, Junction Books.
51. Okeke, Vincent Onyekwelu (2014). "Pressure Groups and Policy Process in Nigeria: A Case of Fourth Republic", Global Advanced Research Journal of Social Science (GARJSS), Vol. 3(2).
52. Oyeleye, Oyediran (1998). Introduction to Political Science, Ibadan, Oyediran Consult International.
53. Sabatier, P. A.and D. Mazmanian (1979). "The Implementation of Public Policy, A Framework of Analysis", Policy Studies Journal, 8(4).
54. Walker, J. L. (1991). Mobilizing Interest Groups in America, Ann Arbor, University of Michigan Press.