مجلس و راهبرد

مجلس و راهبرد

واکاوی جنگ‌های آبی جهت نیل به صلح پایدار آبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران
2 استادیار گروه عمران دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران
3 استادیار گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده
آب مهمترین عنصر حیاتی در زندگی انسان از عوامل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، زیست‌محیطی و ... تأثیرگذار و تأثیر‌پذیر است. از یک‌سو‌ کمبود منابع آب شیرین و از سوی دیگر توزیع ناهمگون مکانی و زمانی آن از نظر مقدار و مرزهای جغرافیایی موجب شده تا آب و تقسیم آن به‌ یکی از موضوعات مهم در سطوح ملی و به ویژه فراملی در حوضه‌های آبریز فرامرزی تبدیل شود.
در پژوهش حاضر به این مهم پرداخته شده که چگونه می‌توان از آب به‌عنوان سرچشمه حیات و عامل جنگ و خشونت‌ورزی به‌عنوان فرصتی برای نیل به صلح پایدار استفاده کرد؟
در پژوهش به جنگ‌های آبی در مقیاس‌های مختلف ابعادی، عاملیتی و مکانی پرداخته شده است. در روند این پژوهش 926 درگیری و جنگ شناسایی شد که در آن «آب» در سه نقش «عامل»، «سلاح» و «تلفات» ایفای نقش داشته است. نکته بسیار مهم آنکه عامل و محرک بیش از 30 درصد این جنگ‌ها آب بوده است. همچنین به واژه‌شناسی «صلح» پرداخته و در نهایت تعریف جامعی از «صلح پایدار آبی» با توجه به عوامل تأثیرگذار ارائه شد؛ چرا که با توجه به پژوهش‌ها و بررسی‌های انجام شده رسیدن به یک تعامل مثبت به ویژه در زمینه تخصیص آب‌های فرامرزی یکی از مهمترین دغدغه‌های طرفین مذاکرات آبی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1. فلسفی، هدایت‌اله (1394). صلح جاویدان و حکومت قانون، تهران، نشر نو.
2. قریشی، سیده‌زهرا، حجت میان‌آبادی و سید‌مسعود موسوی شفائی (1398). «نقش قدرت در دیپلماسی آب»، فصلنامه تحقیقات منابع آب ایران، (2)15.
3. کانت، امانوئل (1380). صلح پایدار، تهران، به‌‌باوران.
4. کاویانی راد، مراد (1398). هیدروپلیتیک؛ سویه‌ها و رویکردها، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
5. معظمی، علی (1388). «صلح پایدار و عاملیت سیاسی نزد کانت»، فصلنامه تأملات فلسفی، (1)3.
6. Conca, K. and G. D. Dabelko (2002). Environmental Peacemaking, Johns Hopkins University Press.
7. Falkenmark, M. and A. Jägerskog (2010). "Sustainability of Transnational Water Agreements in the Face of Socio-economic and Environmental Change", In Transboundary Water Management: Principles and Practice, London, Earthscan.
8. Gleditsch, N. (2003). "Environmental Conflict: Neomalthusians vs. Cornucopians", In N. P. Gleditsch, Hexagon Series on Human and Environmental Security and Peace, Berlin Heidelberg, Springer Berlin Heidelberg.
9. Gleick, P. (2014). "Water, Drought, Climate Change and Conflict in Syria, Weather", Climate and Society, 6(3).
10. Hagget, P. (2000). Geography: A Modern Synthesis, London, Harper and Row.
11. Hense, P., S. McLaughlin Mitchell and T. Sowers (2006). "Conflict Management of Riparian Disputes", Political Geography, 25(4).
12. Huisman, P., J. de Jong and K. Wieriks (2000). "Transboundary Cooperation in Shared River Basins: Experiences From the Rhine, Meuse and North Sea", Water Policy, 2(1).
13. Islam, S. and K. Madani (2017). Water Diplomacy in Action, London and NewYork, Anthem Press.
14. Islam, S. and L. Susskind (2012). Water Diplomacy a Negotiated Approach to Managing Complex Water Networks, The Rff Press Water Policy Series.
15. Loucks, D., E. Van Beek, J. Stedinger, J Dijkman and M. Villars (2005). Water Resources Systems Planning and Management: An Introduction to Methods, Models and Applications, Paris, France: UNESCO.
16. Mianabadi, H., E. Mostert and N. Van de Giesen (2015). Trans-boundary River Basin Management: Factors Influencing the Success or Failure of International Agreements, In S. o. E. Farmers and A. C. Iran, Trans-boundary River Basin Management: Factors Influencing the Success or Failure of International Agreements, Berlin, Springer.
17. Pohl, B., C. Alexander, C. Ken, G. Dabelko, A. Kramer, D. Michel … and W. Aaron (2014). The Rise of Hydro-Diplomacy, Strengthening Foreign Policy for Transboundary Waters, Berlin, Adelphi.
18. Rüttinger, M., Lukas, G. Stang, D. Smith, D. Tänzler, J. Vivekananda and …, B. Pohl (2015). A New Climate for Peace, Taking Action on Climate and Fragility Risks, Adelphi.
19. Salman, S. (2006). "International Water Disputes: A New Breed of Claims, Claimants and Settlement Institutions", Water International Journal, 31(1).
20. Selby, j. (2005). "Oil and Water: The Contrasting Anatomies of Resource Conflicts", Government and Opposition, 40(2).
21. Swain, A. (2013). Understanding Emerging Security Challenges: Threats and Opportunitie, London, Routledge.
22. Taenzler, D., A. Carius and A. Maas (2013). "The Need for Conflict-Sensitive Adaptation to Climate Change", The Conflict Potential of Climate Change.
23. Van der Zaag, P. and H. Savenije (2000). "Towards Improved Management of Shared River Basins: Lessons From the Maseru Conference", Water Policy.
24. Water, U. (2016). Transboundary Waters: Sharing Benefits, Sharing Responsibilities, UN Water.
25. Wolf, A., K. Stahl and M. Macomber (2003). "Conflict and Cooperation Within International River Basins: The Importance of Institutional Capacity", Water Resources Update.
26. Zeitoun, M. and N. Mirumachi (2008). "Transboundary Water Interaction I: Reconsidering Conflict and Cooperation", International Environmental Agreements, Politics, Law and Economics, 8(4).