مجلس و راهبرد

مجلس و راهبرد

آسیب‌شناسی حمایت کیفری از حق آزادی شخصی در حقوق کیفری ماهوی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
استادیار دانشکده علوم انسانی، دانشگاه دامغان
چکیده
حق آزادی شخصی به‌معنای آزادی از حبس جسمانی جزء حقوق بنیادین بشر و نقض آن پایه محرومیت از سایر حقوق و آزادی‌هاست. ازاین‌رو حمایت کارآمد از آن مستلزم جرم‌انگاری و کیفرگذاری سنجیده همه رفتارهای ناقض آن است. قانونگذار با اهتمام به همین موضوع برای برخی از مصادیق سلب حق آزادی شخصی در مقررات پراکنده وصف مجرمانه قائل و مجازات‌هایی پیش‌بینی کرده است. هدف این پژوهش آسیب‌شناسی تدابیر کیفری قانونگذار در تضمین و حمایت کار‌آمد از حق آزادی شخصی در دو حوزه جرم‌انگاری و کیفرگذاری است. داده‌های پژوهشی نشان می‌دهد جرم‌انگاری چندپاره، ناقص و مبهم از یک‌سو و کیفرگذاری نامتوازن و تبعات سوء ناشی از آن حمایت کیفری کارآمد ایران از حق آزادی شخصی را با چالش‌هایی مواجه ساخته است. جرم‌انگاری کلی نقض آزادی شخصی تحت عنوان مجرمانه واحد یا پایه و جرائم مرتبط با آن و اعمال سیستم مجازات‌های مدرج و متناسب با نوع رفتار مجرمانه سالب آزادی می‌تواند به رفع این چالش‌ها کمک شایانی کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1. آزمایش، علی (1391). «جایگاه تحصیل مال نامشروع در جرائم علیه مالکیت و اموال»، فصلنامه وکیل مدافع، ش 5.
2. آشوری، محمد و محمدعلی بهمنی قاجار (1387). «رویه کمیته حقوق بشر در حمایت از حق آزادی و امنیت شخصی »، فصلنامه حقوق، دوره 38، ش 3.
3. آقائی‌نیا، حسین (1385). جرائم علیه اشخاص (شخصیت معنوی)، چاپ اول، تهران، نشر میزان.
4. احمدی‌نژاد، مریم (1396). «تحلیل حقوقی جنایت ناپدید‌سازی اجباری اشخاص در حقوق بین‌الملل»، مجله حقوق بین‌المللی، دوره 34، ش 57.
5. اسمعیل‌پور، حامد و محمدجواد شریعت باقری (1393). «کاوش در مفهوم و جایگاه حق آزادی و امنیت شخصی»، مجله حقوقی دادگستری، ش 86.
6. باوی، محمود (1391). «اقدام علیه آزادی تن شهروندان توسط مقامات رسمی در حقوق جزای ایران و فرانسه»، پژوهش حقوق کیفری، دوره 1، ش 1.
7 . پاد، ابراهیم (1352). حقوق جزای اختصاصی، جلد اول، چاپ سوم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
8. پرویزی‌فرد، آیت‌اله (1391). سلب آزادی متهم در حقوق ایران و انگلستان، چاپ اول، تهران، انتشارات جنگل.
9. تقی‌زاده، محمدتقی (1391). «ناپدیدسازی اجباری اشخاص در حقوق بین‌الملل کیفری»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه قم.
10. جعفرپور، جمشید (1388). «بررسی جرم آدم‌ربایی در فقه و حقوق موضوعه با رویکردی به نظر حضرت امام خمینی (ره)»، پژوهشنامه متین، دوره 11، ش 42.
11. جمشیدی، علیرضا (1390). سیاست جنائی مشارکتی، چاپ اول، تهران، نشر میزان.
12. حبیب‌زاده، محمدجعفر و محسن شریفی (1391). «تحلیل ارکان جرم آدم‌ربایی در روند قانونگذاری ایران با نگاهی به حقوق فرانسه»، پژوهشنامه اندیشه‌های حقوقی، دوره 1، ش 1.
13. حسنی، محمد‌حسن و بهنام یوسفیان شوره‌دلی (1395). موازین دادرسی منصفانه و اصول حاکم بر رفتار با اطفال معارض با قانون در اسناد بین‌المللی، چاپ اول، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی.
14. رحمدل، منصور (1393). «سلب آزادی اشخاص در قانون مجازات اسلامی»، تحقیقات حقوقی آزاد، دوره 7، ش 24.
15. رهامی، محسن و محمد آبانگاه (1390). «بررسی و مقایسه جرائم بازداشت غیرقانونی و آدم‌ربایی در حقوق جزای ایران‌»، فصلنامه تحقیقات حقوقی آزاد، ش 11.
16. زراعت، عباس (1385). حقوق جزای اختصاصی (1)، چاپ سوم، تهران، فکرسازان.
17. زرنشان، شهرام (1396). «ضرورت جرم‌انگاری پولشویی مستقل از جرم منشأ»، آموزه‌های حقوق کیفری، ش 13.
18. شکری، رضا (1383). قانون مجازات اسلامی در نظم کنونی، چاپ سوم، تهران، نشر مهاجر.
19. صادقی زیاری، حاتم و مهران ابراهیمی‌منش (1393). «حق آزادی و امنیت شخصی در اسناد بین‌المللی حقوق بشر و حقوق ایران»، حقوق تطبیقی، دوره 5، ش 1.
20. عابدینی، عبداله (1396). «کنوانسیون حمایت در برابر ناپدیدسازی اجباری و ضرورت پیوستن به آن»، مجله حقوق بین‌المللی، دوره 34، ش 57.
21. گلدوزیان، ایرج (1386). حقوق جزای اختصاصی، چاپ سیزدهم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
22. نوروزی، محمد، عبدالرضا جوان‌جعفری و سیدمهدی سیدزاده‌ثانی (1397). «توقیف مرتکب جرم توسط شهروندان»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 82، ش 103.
23. مهرا، نسرین و بهزاد جهانی (1395). «دستگیری شهروندی در حقوق ایران و انگلستان»، پژوهش حقوق کیفری، دوره 4، ش 14.
24. میرمحمد صادقی، حسین (1386). جرائم علیه اشخاص، چاپ اول، تهران، نشر میزان.
25. ــــــــــ (1384). جرائم علیه امنیت و آسایش عمومی، چاپ پنجم، تهران، نشر میزان.
26. Alesani, Laura (2006). I Reati Di Opinione: Una Rilettura in Chiave Costituzionale, Milano, Giuffré.
27. Declaration on the Protection of all Persons from Enforced Disappearance of 18 December 1992, A/RES/47/133. Available inwww.ohchr.org
28. Delle Fave, Claudio (2008). Manuale di Polizia Giudiziaria, Rimini, Maggioli.
29. Felicioni, Paola (2012). Le Ispezioni E Le Perquisizioni, Milano, Giuffré.
30. Harvey, W. and Roberson Cliff (2008). Principles of Criminal Law, 4TH ed, New York, Pearson.
31. International Convention for the Protection of all Persons from Enforced Disappearance, Available in https://www.ohchr.org
32. Matthew, Lippman (2010). Contemporary Criminal Law, 2th ed. SAGE Publicati ons, Inc. California.
33. Report of the Working Group on Enforced or Involuntary Disappearances, E/CN.4/2002/79.