مجلس و راهبرد

مجلس و راهبرد

طراحی مدل عوامل موثر بر زیست پذیری کلان شهرهای ایران با روش متاترکیب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشیار ‌گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده
ضرورت  و لزوم  توجه ­به ­زیست‌پذیری ­کلان‌شهرها ­در ­دهه‌های ­اخیر ­جای ­خود ­را ­در ­ادبیات ­علمی ­کشور ­باز ­کرده ­و ­تلاش‌های ­بسیاری ­در ­عرصه‌های پژوهشی در قالب ­رساله، ­پایان‌نامه، ­مقالات ­پژوهشی ­و ­همایشی ­انجام ­شده ­است. ­این ­پژوهش ­نیز ­با ­در ­نظر ­گرفتن ­مطالعات با ­هدف ­طراحی ­مدل ­عوامل مؤثر بر زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری کلان‌‌‌‌‌‌‌شهرهای ایران با استفاده ­از ­روش ­متاترکیب ­به ­این ­موضوع ­پرداخته ­است ­که ­از‌لحاظ ­هدف‌‌‌‌‌‌‌گذاری ­کاربردی‌‌‌‌‌‌‌ و ­از‌لحاظ ­ماهیت اطلاعات و شیوه تحلیل آنها کیفی است و در زمره ­پژوهش‌‌‌‌‌‌‌های ­اسنادی ­و ­درنهایت ­برمبنای ­روش ­تحقیقات ­تحلیلی ­ـ ­توصیفی ­است. جامعه ­آماری ­پژوهش، همه ­پژوهش‌های داخلی صورت گرفته طی سال‌های 1398-1393 در ­مقیاس ­‌‌‌‌‌‌‌زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­کلان‌‌‌‌‌‌‌شهرهای ­کشور ­است ­که ­در بانک اطلاعات نشریات کشور (Magiran) یا پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی ­(SID) ­نمایه ­شده ­است. با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند 26 پژوهش مرتبط انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. ­براساس یافته‌های به‌دست آمده، مدل مفهومی استراخ شده، شامل پنج مقوله (اقتصادی، اجتماعی، کالبدی، زیست محیطی و مدیریت شهری)، 13 مفهوم، 44 کد (شاخص) است. ­همچنین ­از ­بین ­13 ­مفهوم ­بررسی ­شده، ­مفاهیم ­اشتغال ­و ­درآمد ­(17)، دسترسی به امکانات و  زیرساخت‌ها (16)، آلودگی ­(16) ­و ­مسکن ­عادلانه و استطاعت‌‌‌‌‌‌‌پذیر ­(14) ­بیشترین ­فراوانی ­و ­تکرار ­را ­دارد که نشان‌دهنده اهمیت و اولویت این مفاهیم است و باید ­مدیران ­و ­تصمیم‌‌‌‌‌‌‌گیران ­حوزه ­شهری، ­توجه ویژه‌ای ­به ­آنها ­داشته ­باشند ­و ­همواره ­این ­موارد ­در ­چارچوب ­برنامه‌‌‌‌‌‌‌ها ­و ­سیاست‌‌‌‌‌‌‌های ­برنامه‌‌‌‌‌ریزی شهری قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1. ­آروین، ­محمود، ­حسین ­فرهادی‎خواه، ­احمد ­پوراحمد ­و ­الیاس ­منیری ­(1397). ­«ارزیابی ­شاخص‌های ­زیست‌پذیری ­شهری ­براساس ­ادراک ­ساکنان ­(نمونه ­موردی: ­شهر ­اهواز)»، ­دانش ­شهرسازی، ­دوره ­2، ­ش ­2.
2. ­ابراهیم‌زاده، ­عیسی، ­فرامرز ­بریمانی ­و ­یوسف ­نصیری ­(1383). ­«حاشیه‌نشینی: ­ناهنجاری‌های ­شهری ­و ­راهکارهای ­تعدیل ­آن، ­موردشناسی؛ ­کریم‌آباد ­زاهدان»، ­فصلنا‌مه ­جغرافیا ­و ­توسعه، ­ش ­3.
3. ­ابراهیم‌زاده، ­عیسی ­و ­کاظم ­حبیب‌‌‌‌‌‌‌زاده ­لمسو ­(1389). ­«تحلیل ­و ­ارزیابی ­کاربری ­اراضی ­روستا ­ـ ­شهر ­گلوگاه ­بابل ­با ­استفاده ­از ­GIS»، ­پژوهش‌‌‌‌‌‌‌های ­جغرافیای ­انسانی، ­دوره ­42، ­ش ­71.
4. ­اجزاء شکوهی، ­محمد ­و ­لیلا ­جوهری ­(1393). ­«مطالعه ­تطبیقی ­کیفیت ­زندگی ­در ­شهر ­مشهد ­از ­دیدگاه ­شهروندان ­(مورد ­مطالعه: ­محله ­هاشمیه ­و ­محله ­سعدآباد)»، ­فصلنامه ­مطالعات ­ساختارها ­و ­کارکردهای ­شهری، ­دوره ­2، ­ش ­5.
5. ­افشار ­کهن، ­جواد، ­اسماعیل ­بلالی ­و ­علی ­قدسی ­(1391). ­«بررسی ­ابعاد ­اجتماعی ­مسئله ­کنترل ­ترافیک ­شهری؛ ­مورد ­مطالعه: ­مشهد»، ­مجله ­مطالعات ­شهری، ­دوره ­2، ­ش ­4.
6. اکبری، مجید، وحید بوستان احمدی، سیدچمران موسوی و نازنین حاجی­پور (1397). «ارزیابی وضعیت زیست­پذیری مناطق کلان­شهر شیراز از منظر شهروندان»، فصلنامه رفاه و توسعه اجتماعی، دوره 10، ش 37.
http://qjsd.atu.ac.ir/article_9899.html
 7. ­ایراندوست، ­کیومرث، ­علی‌اصغر ­عیسی‌لو ­و ­بهزاد ­شاه‌مرادی ­(1394). ­«شاخص ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­در ­محیط‌‌‌‌‌‌‌های ­شهری ­(مطالعه ­موردی: ­بخش ­مرکزی ­شهر ­مقدس ­قم)»، ­فصلنامه ­اقتصاد ­و ­مدیریت ­شهری، ­دوره ­4، ­ش ­13.
8. ­بندرآباد، ­علیرضا ­(1389). ­«ﺗﺪوﯾﻦ ­اﺻﻮل ­اﻟﮕﻮی ­ﺗﻮﺳﻌﻪ ­ﻓﻀﺎﯾﯽ ­و ­ﺷﮑﻞ ­ﺷﻬﺮ ­زﯾﺴﺖ‌‌‌‌‌‌‌ﭘﺬﯾﺮ ­اﯾﺮاﻧﯽ؛ ­ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ­ﻣﻮردی ­ﻣﻨﺎﻃﻖ ­1، ­15 ­و ­22 ­ﺷﻬﺮ ­ﺗﻬﺮان»، ­رساله ­دکتری ­شهرسازی، ­دانشگاه ­آزاد ­اسلامی ­واحد ­علوم ­و ­تحقیقات ­تهران.
9. ـــــــــ ­(1390). ­شهر ­زیست‌پذیر ­از ­مبانی ­تا ­معنا، ­تهران، ­انتشارات ­آذرخش.
10. ­بندرآباد، ­علیرضا ­و ­لیلا ­احمدی‌‌‌‌‌‌‌نژاد ­(1393). ­«ارزیابی ­شاخص‌های ­کیفیت ­زندگی ­با ­تأکید ­بر ­اصول ­شهر ­زیست‌پذیر ­در ­منطقه ­22 ­تهران»، ­فصلنامه ­پژوهش ­و ­برنامه‌‌‌‌‌‌‌ریزی ­شهری، ­دوره ­5، ­ش ­16.
11 ­پریزادی، ­طاهر ­و ­لیلا ­بیگدلی ­(1395). ­« ­سنجش ­زیست‌پذیری ­محلات ­منطقه ­17 ­شهرداری ­تهران»، ­فصلنامه ­تحلیل ­فضایی ­مخاطرات ­محیطی، ­دوره ­3، ­ش ­1. ­
12. ­جعفری ­اسدآبادی، ­حمزه ­(1393). ­«قابلیت ­زیست‌پذیری ­شهرها ­در ­راستای ­توسعه ­پایدار ­شهری ­(مطالعه ­موردی: ­کلان‌شهر ­تهران)»، ­پایان‌نامه ­کارشناسی ­ارشد، ­گروه ­جغرافیا ­و ­برنامه‌‌‌‌‌‌‌ریزی ­شهری، ­دانشگاه ­خوارزمی ­تهران.
13. ­حاتمی‌‌‌‌‌‌‌نژاد، ­حسین، ­محمدرضا ­رضوانی ­و ­فریبا ­خسروی ­کردستانی ­(1393). ­«سنجش ­میزان ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­منطقه ­دو ­سنندج»، ­نشریه ­تحلیل ­فضایی ­مخاطرات ­محیطی، ­سال ­اول، ­ش ­4.
14. ­حاتمی‌‌‌‌‌‌‌نژاد، ­حسین، ­مسعود ­مدانلو ­جویباری ­و ­کوروش ­اخوان ­حیدری ­(1398). ­«تحلیل ­فضایی ­زیست‌پذیری ­کالبدی ­کلان‌شهر ­اهواز»، ­برنامه‌‌‌‌‌‌‌ریزی ­توسعه ­کالبدی، ­دوره ­16، ­ش ­13.
15. ­حبیبی، ­لیلا ­و ­مریم ­جعفری ­مهرآبادی ­(1389). ­«­آینده‌‌‌‌‌‌‌پژوهی ­و ­آینده ­کلان‌‌‌‌‌‌‌شهرها ­با ­تأکید ­بر ­کلان‌شهر ­تهران»، ­فصلنامه ­جغرافیایی ­چشم‌انداز ­زاگرس، ­دوره ­2، ­ش ­6.
16. ­حیدری، ­تقی، ­علی ­شماعی، ­فرزانه ­ساسان‌‌‌‌‌‌‌پور، ­محمد ­سلیمانی ­و ­محسن ­احدنژاد ­(1396). ­«تحلیل ­عوامل ­مؤثر ­بر ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­بافت‌‌‌‌‌‌‌های ­فرسوده ­شهری ­(مطالعه ­موردی: ­بافت ­فرسوده ­شهر ­زنجان)»، ­نشریه ­فضایی ­جغرافیایی، ­دوره ­17، ­ش ­59.
17. ­خراسانی، ­محمدامین ­(1391). ­«تبیین ­زیست‌پذیری ­روستاهای ­پیرامون ­شهری ­با ­رویکرد ­کیفیت ­زندگی ­(مطالعه ­موردی: ­شهرستان ­ورامین)»، ­رساله ­دکتری، ­گروه ­جغرافیا، ­دانشگاه ­تهران.
18. ­خزاعی‌‌‌‌‌‌‌نژاد، ­فروغ ­(1397). ­«تحلیلی ­بر ­عوامل ­و ­فرایندهای ­کلان ­اقتصادی، ­زیست‌‌‌‌‌‌‌محیطی ­و ­مدیریتی ­مؤثر ­بر ­زیست‌پذیری ­شهری ­مورد ­پژوهش: ­محله‌های ­منطقه ­12 ­شهر ­تهران»، ­فصلنامه ­جغرافیا، ­دوره ­9، ­ش ­1.
19. ­خزاعی‌‌‌‌‌‌‌نژاد، ­فروغ، ­محمد ­سلیمانی ­مهرنجانی ­و ­احمد ­زنگانه ­(1397). ­«ارزیابی ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­محله‌‌‌‌‌‌‌های ­منطقه ­12 ­شهر ­تهران»، ­فصلنامه ­جغرافیا ­و ­توسعه ­شهری، ­دوره ­5، ­ش ­1.
20. ­خفائی‌‌‌‌‌‌‌زاده، ­مریم ­و ­مریم ­ایلانلو ­(1398). ­«بررسی ­مؤلفه‌های ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­شهرها ­با ­استفاده ­از ­مدل ­سلسله‌مراتبی ­(AHP)؛ ­منطقه ­مورد ­مطالعه: ­بندر ­امام ­خمینی ­(ره)»، ­فصلنامه ­جغرافیا، ­سال ­نهم، ­ش ­2.
21. ­رخشانی ­نسب، ­حمیدرضا ­و ­ناصر ­نیری ­(1395). ­«ارزیابی ­وضعیت ­شاخص‌‌‌‌‌‌‌های ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­شهری ­از ­دیدگاه ­شهروندان ­(مورد‌­شناسی: ­مناطق ­پنجگانه ­شهر ­زاهدان)»، ­فصلنامه ­جغرافیا ­و ­آمایش ­شهری ­ـ ­منطقه‌‌‌‌‌‌‌ای، ­دوره ­8، ­ش ­27.
22. ­رشیدی ­ابراهیم ­حصاری، ­اصغر، ­علی ­موحد، ­سیمین ­تولایی ­و ­میرنجف ­موسوی ­(1395). ­«تحلیل ­فضایی ­منطقه ­کلان‌شهری ­تبریز ­با ­رویکرد ­زیست‌پذیری»، ­فصلنامه ­فضای ­جغرافیایی، ­دوره ­16، ­ش ­54.
23. ­زند ­حسامی، ­حسام ­و ­شیوا ­شهرام‌‌‌‌‌‌‌فر ­(1395). ­«شناسایی ­ابعاد ­مؤثر ­بر ­آینده‌‌‌‌‌‌‌نگاری ­برنامه‌‌‌‌‌‌‌ریزی ­شهری ­با ­رویکرد ­اقتصادی ­(مطالعه ­موردی: ­توسعه ­پایدار ­شهر ­قزوین)»، ­فصلنامه ­اقتصاد ­و ­مدیریت ­شهری، ­سال چهارم، ­ش ­3.
24. ­زیاری، ­کرامت‌‌‌‌‌‌‌اله ­و ­سید­مصطفی ­حسینی ­(1395). ­«ارزیابی ­ارتباط ­بین ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­و ­تاب‌آوری ­در ­محلات ­کلان‌شهر ­مشهد»، ­پژوهشنامه ­خراسان ­بزرگ، ­دوره ­7، ­ش ­23.
25. ­ساسان‌‌‌‌‌‌‌پور، ­فرزانه، ­­سارا علیزاده ­و ­حوریه ­اعرابی ­مقدم ­(1397). ­«قابلیت‌‌‌‌‌‌‌سنجی ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­مناطق ­شهری ­ارومیه ­با ­مدل ­RALSPI»، ­نشریه ­تحقیقات ­کاربردی ­علوم ­جغرافیایی، ­سال ­هجدهم، ­ش ­48.
26. ­ساسان‌­پور، ­فرزانه، علی ­موحد ­و ­امید ­لطیفی ­(1396). ­«تحلیل ­قابلیت ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­در ­مناطق ­کلان‌شهر ­اهواز»، ­فصلنامه ­مطالعات ­ساختار ­و ­کارکرد ­شهری، ­دوره ­4، ­ش ­1 ­(پیاپی ­10).
27. ­ساسان‌‌‌‌‌‌‌پور، ­فرزانه، سیمین تولایی ­و ­حمزه ­جعفری ­اسدآبادی ­(1393). « ­قابلیت ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­شهرها ­در ­راستای ­توسعه ­پایدار ­شهری ­مورد ­مطالعه ­کلان‌‌‌‌‌‌‌شهر ­تهران»، ­فصلنامه ­بین‌‌‌‌‌‌‌المللی ­انجمن ­جغرافیای ­ایران، ­سال ­دوازدهم، ­ش ­42.
28. ــــــــ ­(1394). ­«سنجش ­و ­ارزیابی ­زیست‌پذیری ­شهری ­در ­مناطق ­بیست ­و ­دوگانه ­کلان‌شهر ­تهران»، ­فصلنا‌مه ­برنامه‌ریزی ­منطقه‌ای، ­سال ­پنجم، ­ش ­18.
29. ­سالاری ­مقدم، ­زهرا، کرامت‌‌‌‌‌‌‌اله ­زیاری ­و ­حسین ­حاتمی‌‌‌‌‌‌‌نژاد ­(1398). ­«سنجش ­و ­ارزیابی ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­محلات ­شهری ­مطالعه ­موردی: ­منطقه ­15 ­کلان‌شهر ­تهران»، ­فصلنامه ­شهر ­پایدار، ­دوره ­2، ­ش ­3.
30. ­سلیمانی ­مهرنجانی، ­محمد، ­سیمین ­تولایی، مجتبی ­رفیعیان، ­احمد زنگانه ­و ­فروغ ­فرخی‌­نژاد ­(1395). ­«زیست‌پذیری ­شهری: ­مفهوم، ­اصول، ­ابعاد ­و ­شاخص‌ها»، ­نشریه ­پژوهش‌های ­جغرافیای ­برنامه‌ریزی ­شهری، ­دوره ­4، ­ش ­1.
31. ­شماعی، ­علی ­و ­لیلا ­بیگدلی ­(1395). ­«ابعاد ­زیست‌­پذیری ­در ­منطقه ­17 ­تهران»، ­فصلنامه ­جغرافیا، ­دوره ­14، ­ش50.
32. ­شماعی، ­علی، فرزانه ­ساسان‌­پور، ­­محمد سلیمانی، ­محسن ­احدنژاد ­و ­تقی ­حیدری ­(1395). ­«تحلیل ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­بافت‌های ­فرسوده ­شهر؛ ­(مطالعه ­موردی: ­بافت ­فرسوده ­شهر ­زنجان)»، ­مجله ­پژوهش‌های ­جغرافیای ­انسانی، ­دوره ­48، ­ش ­4.
33. ­عابدینی، ­اصغر ­و ­رضا ­کریمی ­(1395). ­«سنجش ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­در ­شهرها ­بر­اساس ­روش‌F'ANP ­­(مطالعه ­موردی: ­نواحی ­پانزده‌‌‌‌‌‌‌گانه ­شهر ­ارومیه)»، ­فصلنامه ­محیط‌‌‌‌‌‌‌شناسی، ­دوره ­42، ­ش ­4.
34. ­عبداللهی، ­علی‌­اصغر ­و ­مرتضی ­حسن‌‌‌‌‌‌‌زاده ­(1395). ­«شناسایی ­و ­اولویت‌‌‌‌‌‌‌بندی ­شاخص‌‌‌‌‌‌‌های ­سازنده ­برنامه‌‌‌‌‌‌‌ریزی ­شهری ­در زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­شهری ­(مطالعه ­موردی: ­مناطق ­چهار­گانه ­شهر ­کرمان)»، ­نشریه ­مطالعات ­جغرافیای ­اجتماعی ­شهری، ­سال ­سوم، ­ش ­4، ­پیاپی ­9.
35. ­علی‌اکبری، ­اسماعیل ­و ­مجید ­اکبری ­(1396). ­«مدل‌سازی ­ساختاری ­تفسیری ­عوامل ­مؤثر ­بر ­زیست‌پذیری ­کلان‌شهر ­تهران»، ­فصلنامه ­برنامه‌ریزی ­و ­آمایش ­فضا، ­دوره ­21، ­ش ­1.
36. ­غفاریان ­بهرمان، محمد، ­­طاهر پریزادی، ­علی شماعی، ­محمدرضا ­خطیبی‌‌‌‌‌‌‌زاده ­و ­امین ­شهسوار ­(1395). ­«تحلیل ­فضایی ­زیست‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­محلات ­شهری ­(مورد ­مطالعه: ­منطقه ­18 ­تهران)»، ­پژوهش‌‌‌‌‌‌‌های ­محیط ­زیست، ­سال ­هفتم، ­ش ­14.
37. ­فتح‌‌‌‌‌‌‌اله‌‌‌‌‌‌‌زاده، ­رضا، ­نادرقلی ­قورچیان، ­مهدی ­باقری ­و ­پریوش ­جعفری ­(1398). ­«فراترکیب ­عوامل ­مؤثر ­بر ­انگیزش ­شغلی: ­در ­جستجوی ­الگوی ­انگیزش ­اعضای ­هیئت ­علمی»، ­فصلنامه ­تحقیقات ­مدیریت ­آموزشی، ­سال ­یازدهم، ­ش ­2.
38. قنبری، محمد (1395). «زیست­پذیری رهیافتی نوین در برنامه­ریزی شهری (مطالعه موردی: کلان­شهر مشهد)»، رساله دکتری رشته جغرافیا و برنامه­ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد.
  39. ­قنبری، ­محمد، ­محمد ­اجزاء ­شکوهی،­ محمدرحیم ­رهنما، ­امیدعلی ­خوارزمی ­(1397). ­«زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­کلان‌‌‌‌‌‌‌شهر ­مشهد ­بر­اساس ­شاخص ­سلامت»، ­مجله ­دانشگاه ­علوم ­پزشکی ­گرگان، ­دوره ­20، ­ش ­4.
40. ــــــــ ­(1395). ­«تحلیلی ­بر ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­شهری ­با ­تأکید ­بر ­شاخص ­امنیت ­و ­پایداری ­(مطالعه ­موردی: ­کلان‌‌‌‌‌‌‌شهر ­مشهد)»، ­فصلنامه جغرافیای سیاسی، دوره ­1، ­ش ­3.
41. ­کاظمیان، ­غلامرضا، ­­افشین رسولی ­و ­محمدمهدی ­خزایی ­(1396). ­«جایگاه ­انرژی‌های ­نو ­و ­تجدیدپذیر ­در ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیرانه ­کردن ­شهرها، ­مطالعه ­موردی: ­شهر ­تهران»، ­فصلنامه ­پژوهش ­و ­برنامه‌‌‌‌‌‌‌ریزی ­شهری، ­دوره ­8، ­ش ­29.
42. ­لطفی، ­صدیقه، طاهر ­پریزادی و ­ارغوان ­نجاتی ­(1397). ­«تحلیل ­فضایی ­زیست‌پذیری ­محلات ­شهری ­(مطالعه ­موردی: ­منطقه ­10 ­تهران)»، فصلنامه جغرافیا، ­دوره ­8، ­ش ­3.
43. ­مرکز ­آمار ­ایران ­(1395). «­سرشماری ­نفوس ­و ­مسکن ­سال ­ 1395».
44. ­موسوی ­نور، ­سیدعلی، ­حمید ­وارثی ­و جمال ­محمدی ­(1395). ­«ارزیابی ­و ­تحلیل ­مؤلفه‌های ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­کلان‌‌‌‌‌‌‌شهر ­تهران»، ­فصلنامه ­جغرافیا، ­دوره ­14، ­ش ­51.
45. ــــــــ ­(1397). ­«کاربرد ­مدل‌های ­تصمیم‌گیری ­چندمعیاره ­در ­سنجش ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­مناطق ­کلان‌­شهر ­تهران»، ­نشریه جغرافیا ­و ­توسعه ­ناحیه‌‌‌‌‌‌‌ای، ­دوره ­16، ­ش ­1.
46. ­مهره‌‌‌‌‌‌‌کش، ­ریحانه، ­حمید صابری، مهدی­ م‍ؤمنی ­و ­مهری ­اذانی ­(1398). ­«تبیین ­عوامل ­مؤثر ­کالبدی ­بر ­میزان ­زیست‌پذیری ­مناطق ­شهری ­(مطالعه ­موردی: ­مناطق ­شهر ­اصفهان)»، ­نشریه ­پژوهش‌‌‌‌‌‌‌های ­جغرافیای ­برنامه‌‌‌‌‌‌‌ریزی ­شهری، ­دوره ­7، ­ش ­2.
47. ­وثوق ­رضوی ­مشهدی، ­کامران ­(1394). ­«برنامه‌‌‌‌‌‌‌ریزی ­توسعه ­فضایی ­با ­رویکرد ­آینده‌­پژوهی ­در ­شهر ­مشهد»، ­پایان‌‌‌‌‌‌‌نامه ­کارشناسی ­ارشد ­رشته‌‌‌‌‌‌‌ ­جغرافیا ­و ­برنامه‌‌‌‌‌‌‌ریزی ­شهری، ­­دانشگاه ­فردوسی ­مشهد.
48. ­ویسی ­ناب، ­برهان، ­فریدون ­بابایی‌­اقدم ­و ­رسول ­قربانی ­(الف 1398). ­«شناسایی ­و ­اولویت‌بندی ­عوامل ­مرتبط ­با ­بعد ­اقتصادی ­زیست‌پذیری ­شهری ­(مطالعه ­موردی: ­کلان‌شهر ­تبریز)»، ­فصلنامه ­پژوهش‌‌‌‌‌‌‌های ­جغرافیای ­برنامه‌ریزی ­شهری، ­دوره ­7، ­ش ­1.
­49. ــــــــ ­(ب 1398). ­«تحلیل ­عوامل ­اقتصادی ­اثرگذار ­بر ­زیست‌­پذیری ­شهری ­(مورد مطالعه: ­کلان‌­شهر ­تبریز)»، ­فصلنامه ­اقتصاد ­و ­مدیریت ­شهری، ­دوره ­7، ­ش ­27
50. ­یاری ­قلی، ­وحید،­ محسن ­احدنژاد ­روشت ­و ­ژیلا ­سجادی ­(1395). ­«تحلیل ­و ­ارزیابی ­شاخص‌­های ­زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­در ­نواحی ­شهری ­مطالعه ­موردی: ­نواحی بیست‌و‌سه ­گانه ­شهر ­زنجان»، ­فصلنامه ­برنامه‌‌‌‌‌‌‌ریزی ­منطقه‌‌‌‌‌‌‌ای، ­دوره ­9، ­ش ­34.
51. ­Abdulaziz, ­N. ­(2007). ­"Linking ­Urban ­form ­to ­a ­Liveable ­City", ­Malaysian ­Journal ­of Environmental ­Management, ­Vol. ­8. ­
52. ­Akbari, ­M., V. ­Boustan ­Ahmadi, S.C.­ Moussavi ­and ­N. ­Hajipour ­(2019). ­"Assessment ­of ­the ­Livability ­of ­Metropolitan ­Areas ­of ­Shiraz ­from ­the ­Perspective ­of ­Citizens", ­Social ­Development ­and ­Welfare ­Planning, ­10 ­(37).
53. ­Ali ­Akbari, ­S. ­and ­M. ­Akbari ­(2017). ­"Interpretive-Structural ­Modeling ­of ­the ­Factors ­that ­Affect ­the ­Viability ­of ­Tehran ­Metropolis", ­The ­Journal ­of ­Spatial ­Planning, ­21 ­(1).
54. ­Allison, ­E.­W. ­and ­L. ­Peters ­(2012). ­Historic ­Preservation ­and ­the ­Livable ­City, ­Publisher: ­Wiley.
55. ­Al-Thani, ­S.­K., ­A. Amato, M. ­Koç ­and ­S.­G. ­Al-Ghamdi ­(2019). ­"Urban ­Sustainability ­and Livability: ­An ­Analysis ­of ­Doha’s ­Urban-form ­and ­Possible ­Mitigation ­Strategies, ­Sustainability, ­MDPI", ­Open ­Access ­Journal, ­11 (3).
56. ­Bench, ­S. ­and ­T. ­Day ­(2010). ­"The ­User ­Experience ­of ­Critical ­Care ­Discharges: ­A ­Metasynthesis ­of ­Qualitative ­Research", ­International ­Journal ­of ­Nursing ­Studies, ­47 (4).
57. ­Dong, ­H. ­and ­B. ­Qin ­(2017). "­Exploring ­the ­Link ­between ­Neighborhood ­Environment ­and Mental ­Wellbeing: ­A ­Case Study ­in ­Beijing, ­China", ­Landscape ­and ­Urban ­Planning, ­Vol. ­164.
58. ­Douglass, ­M., ­­M. Douglass, ­H. ­Nguyen ­(2006). ­"The ­Livability ­of ­Mega-urban ­Regions ­in Southeast ­Asia- ­Bangkok, ­Ho ­Chi ­Minh ­City, ­Jakarta ­and ­Manila ­Compared", ­International Conference ­on the ­Growth ­Dynamics ­of ­Mega-Urban ­Regions ­in ­East ­and ­Southeast ­Asia.
59. ­Dragin-Jensen, ­C., O. ­Schnittka ­and ­C. ­Arkil ­(2016). ­"More ­Options ­do ­not ­Always ­Create Perceived ­Variety ­in ­Life: ­Attracting ­New ­Residents ­With ­Quality- ­Vs", ­Quantity-oriented ­Event ­Portfolios, ­Cities, ­Vol. ­56.
60. ­Ellis, ­P. ­and ­M. ­Roberts ­(2016). "­Leveraging ­Urbanization ­in ­South ­Asia: ­Managing ­Spatial Transformation ­for ­Prosperity ­and ­Livability", ­World ­Bank ­Group, ­Washington, ­DC. ww.worldbank.org
61. ­Evans, ­P. ­(2002). ­Livable ­Cities: ­Urban ­Struggles ­for ­Livelihood ­and ­sustainability, ­Berkeley: ­University ­of ­California ­Press. ­
62. ­Florida, ­R. ­(2002). ­The ­Rise ­of ­the ­Creative ­Class, ­NY: ­Basic ­Books/ ­Perseus ­Books.
63. ­Godschalk, ­D.R. ­(2004). "­Land ­Use ­Planning ­Challenges ­with ­Conflicts ­Visions ­of ­Sustainable ­Development ­and ­Livable ­Communites", ­Journal ­of ­Sustainable ­Mining ­, ­Vol. ­32.
64. ­Gough, ­M.­Z. ­(2015). "­Reconciling ­Livability ­and ­Sustainability: ­Conceptual ­and ­Practical
Implications for ­Planning, ­Journal ­Plan, ­Educ. ­Res. ­Vol. ­35.
65. ­Hankins, ­K. and ­E. ­Power ­(2009). ­"The ­Disappearance ­of ­the ­State ­from ­Livable ­Urban ­Spaces", ­Antipode, Vol. ­41, Iss. 5. https://doi.org/10.1111/j.1467-8330.2009.00699.x­
66. ­Heylen, ­K. ­(2006). "­Livability ­in ­Social ­Housing: ­Three ­Case ­Studies ­in ­Flanders. Paper Presented at the ENHR Conference on Housing in an Expanding Europe: Theory, Policy, Participation and Implementation, Ljubljana, Slovenia", https://limo.libis.be/primo-explore/fulldisplay?docid=LIRIAS1898528&context=L&vid=Lirias&search_scope=Lirias&tab=default_tab&lang=en_US&fromSitemap=1
67. ­Huang, ­S.­L., ­J.H. ­Wong ­and ­T.­C. ­Chen ­(1998). ­"A ­Framework ­of ­Indicator ­System for ­Measuring ­Taipei’s ­Urban ­Sustainability", ­Landsc ­Urban ­Plan, ­Vol. ­42.
68. ­Kashef, ­M. ­(2016). "­Urban ­Livability ­Across ­Disciplinary ­and ­Professional ­Boundaries", Frontiers ­of ­Architectural ­Research, ­5 (2).
69. ­Kotkin, ­J. ­(2001). ­"The ­New ­Geography: ­How ­the ­Digital ­Revolution in ­Reshaping ­the Americanlandscape", ­NY: ­Random ­House ­Paper ­Backs.
70. ­Kytta, ­M., ­A. Broberg ­and ­M. ­Haybatollahi ­(2016). "Urban Happiness: ­Context-sensitive Study ­of ­the ­Social ­Sustainability ­of ­Urban ­Settings", ­Environment ­and ­Planning. ­B, ­Planning ­& Design, ­43 (1).
71. ­Larice, ­M. ­(2005). ­Great ­Neiborhoods: ­The ­Livability ­and ­morphology ­of ­High Density Neighborhoods ­in ­Urban ­North ­America, ­Doctor ­of ­Philosophy ­in ­City ­and ­Regional ­Planning, ­University ­of ­California, ­Berkeley.
72. ­Lennard, ­S. ­and ­H. ­Lennard ­(1995). ­Livable ­Cities ­Observed, ­Southampton: ­Gondolier ­Press.
73. ­Leby, ­L.­J. ­and ­A. ­Hariza ­(2010). "­Liveability ­Dimensions ­and ­Attributes: ­Their ­Relative Importance ­in ­the ­Eyes ­of ­Neighbourhood ­Residents", ­Journal ­of ­Construction ­in ­Developing ­Countries, ­15 (1).
74. ­Li, ­G. ­and ­Q. ­Weng ­(2007). ­"Measuring ­the ­Quality ­of ­Life ­in ­the ­City ­of ­Indianapolis ­by Integration ­of ­Remote ­Sensing ­and ­Census ­Data", ­International ­Journal ­of ­Remote ­Sensing, ­28 ­(2).
75. ­Li, ­Z. ­and ­F. ­Wu ­(2007). ­"Socio-spatial Differentiation ­and ­Residential ­Inequalities ­in
Shanghai: ­A Case ­Study ­of ­three ­Neighbourhoods", ­Housing ­Studies, ­21 (5).
76. ­Lynch, ­K. ­(1961). Image ­of ­the ­City, ­Cambridge ­ma: ­Mit ­Press.
77. ــــــــ  ­(1981). ­Good ­City ­form, ­Combridge ­ma: ­Mit ­Press.
78. ­Mahmoudi, ­M., F. ­Ahmad ­and ­B. ­Abbasi ­(2015). "­Livable ­Streets: ­The ­Effects ­of ­Physical Problems ­on ­the ­Quality ­and ­Livability ­of ­Kuala ­Lumpur ­Streets", ­Cities, ­Vol. ­43.
79. ­Miller, ­H.J., F. ­Witlox ­and ­C.­P. ­Tribby ­(2013). ­"Developing ­Context-sensitive ­Livability Indicators ­for ­Transportation ­Planning: ­A ­Measurement ­Framework", Journa­l Transp, ­Geogr, Vol. ­26.
80. ­Norouzian-Maleki, ­S., S. ­Bell, ­­S.B. ­Hosseini ­and ­M. ­Faizi ­(2015). ­"Developing ­and ­Testing ­a ­Framework ­for ­the ­Assessment ­of ­Neighbourhood ­Liveability in ­Two ­Contrasting ­Countries: ­Iran ­and ­Estonia", ­Ecological ­Indicators, ­Vol. ­48. ­
81. ­Ogneva-Himmelberger, ­Y., R. ­Rakshit ­and ­H. ­Pearsall ­(2013). ­"Examining ­the Impact ­of Environmental ­Factors ­on ­Quality ­of ­Life ­Across ­Massachusetts", ­The ­Professional ­Geographer, ­65 (2).
82. ­Okulicz-Kozaryn, ­A. ­(2011). ­"City ­Life: ­Rankings ­(Livability) ­Versus ­Perceptions (Satisfaction)", ­Social ­Indicators ­Research, ­110 (2).
83. ­Ouyang, ­W., ­B. ­Wang, L. ­Tian ­and ­X. ­Niu ­(2017). ­"Spatial ­Deprivation ­of ­Urban ­Public ­Services ­in ­Migrant ­Enclaves ­Under ­the ­Context ­of ­a ­Rapidly ­Urbanizing ­China: ­An ­Evaluation ­Based ­on ­Suburban ­Shanghai", ­Cities, ­Vol. ­60.
84. ­Radcliff, ­B. ­(2001). ­"Politics, ­Markets ­and ­Life ­Satisfaction: ­The ­Political ­Economy ­of ­Human ­Happiness", ­American ­Political ­Science ­Review, ­95 ­(4).
85. ­Rajak, ­S., P. ­Parthiban ­and ­R. ­Dhanalakshmi ­(2016). ­"Sustainable ­Transportation ­Systems
Performance ­Evaluation ­Using ­Fuzzy ­Logic". ­Ecol. ­Indic, ­71.
86. ­Sandelowski, ­M. ­and ­J. ­Barros ­(2007). ­Handbook ­for ­Synthesizing ­Qualitative ­Research, ­Springer ­Publishing ­Company ­Inc.
87. ­Saitluanga, ­B.­L. ­(2013). "­Spatial ­Pattern ­of ­Urban ­Livability ­in ­Himalayan ­Region: ­A ­Case ­of ­Aizawl ­City, ­India", ­Social ­Indicators ­Research, ­117 (2).
88. ­Schomberg, ­Y., ­K. ­Polakit ­and ­D. ­Prosperi ­(2011). ­Spatial ­Partitioning ­of ­Livability ­Indices: ­South ­Florida ­Case ­Study, ­Proceedings ­Real ­Corp.
89. ­Song, ­Y. ­(2011). ­"A ­Livable ­City ­Study ­in ­China: ­Using ­Structural ­Equation ­Models", ­Ph.D., ­thesis ­Submitted ­in ­Statistics, ­Department ­of ­Statistics ­Uppsala ­University.
90. ­Standford ­Center ­on ­Longevity, ­Mature ­Market ­Institute ­(2013).
"Livable ­Community ­Indicators ­for ­Sustainable ­Aging ­in ­Place", ­Cities, ­Vol. ­60.
91. ­Stein, ­E.­K. ­(2002). ­Community ­and ­Quality of ­Life, ­National ­Academy ­Press ­,Washington, ­D.C.
92. ­Teo, ­S. ­(2014). ­"Political ­Tool ­or ­Quality ­Experience? ­Urban ­Livability ­and ­the ­Singaporean ­State’s ­Global ­City ­Aspirations", ­Urban ­Geography, ­35 (6).
93. ­Wagner, ­F. ­and ­R. ­Caves ­(2012). ­Community ­Livability: ­Issues ­and ­Approaches ­to ­Sustaining
the ­Well-being ­of ­People ­and ­Communities, ­Taylor and ­Francis.
94. ­Washington ­State ­Depatment ­of ­Transportation ­(WSDOT) ­(2010). ­"­Livable ­Communities Policy".
95. ­Yang, B., A.B. ­Xu ­and ­A. ­Shi ­(2018). ­"Analysis ­on ­Sustainable ­Urban ­Development ­Levels and ­Trends ­In ­China's ­Cities", ­Journal ­of ­Cleaner ­Production, ­Vol. ­141.
96. ­Yassin, ­H.­H. ­(2019). "­Livable ­City: ­An Approach ­to ­Pedestrianization ­Through ­Tactical Urbanism", ­Alexandria ­Engineering ­Journal, ­58 ­(1).
97. ­Zanella, ­A., ­A.S. Camanho ­and ­T.G. ­Dias ­(2014). "­The ­Assessment ­of ­Cities' ­Livability Integrating ­Human ­Wellbeing ­and ­Environmental ­Impact", ­Annals ­of ­Operations ­Research, ­226 ­(1).
98. ­Zhan, ­D., M.P. ­Kwan, W. ­Zhang, J. ­Fan, ­J. ­Yu ­and ­Y. ­Dang ­(2018). "­Assessment ­and Determinants ­of ­Satisfaction ­with ­Urban ­Livability ­in ­China", ­Cities, ­Vol. ­79.
99. ­Zhang, ­W. ­and ­X. ­Gao ­(2008). "­Spatial ­Differentiations ­of ­Traffic Satisfaction ­and ­its Policy ­Implications ­in ­Beijing", ­Habitat ­International, ­32 (4).
100. ­Zhang, ­Y., Q. ­Li, H. ­Wang, X. ­Du ­and ­H. ­Huang ­(2019). "­Community ­Scale ­Livability Evaluation ­Integrating ­Remote ­Sensing, ­Surface ­Observation and ­Geospatial ­Big ­Data", International ­Journal ­of ­Applied ­Earth ­Observation ­and ­Geoinformation, ­Vol. ­80.
101. ­Zimmer, ­L. ­(2006). ­"Qualitative ­Meta-synthesis: ­a ­Question ­Of ­Dialoguing ­With ­Texts",
Journal ­of ­Advanced ­Nursing, ­53 (3).