مجلس و راهبرد

مجلس و راهبرد

طراحی مدل تعامل بهینه صداوسیما با نظام خط‌مشی‌گذاری تقنینی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای مدیریت رسانه، دانشکده پردیس بین‌المللی ارس، دانشگاه تهران (نویسنده مسئول)
2 دانشیار دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران
چکیده
این پژوهش با هدف طراحی مدل تعامل بهینه صداوسیما با نظام خط‌‌مشی‌گذاری تقنینی کشور انجام شده است. مبانی فلسفی پژوهش حاضر ریشه در تفسیرگرایی و راهبرد پژوهش مبتنی‌بر نظریه داده‌بنیاد و به شیوه تک‌مقطعی است. مشارکت‌کنندگان مشتمل بر خبرگان حوزه رسانه و قانونگذاری شامل اساتید دانشگاهی در رشته مدیریت رسانه، اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس، مرکز پژوهش‌های مجلس و مدیران ارشد سازمان صداو‌سیما در محدوده شهر تهران بود. با استفاده از نمونه‌گیری قضاوتی هدفمند و نظری از 10 نفر مصاحبه به عمل آمد و داده‌های حاصل از طریق نظریه داده‌بنیاد تحلیل شد. از 186 گزاره معنادار، 212 کد استخراج شد که با حذف موارد تکراری 168 خرده‌مقوله و 35 مقوله‌محوری استخراج شده است.
مهمترین شرایط علّی مؤثر بر تعامل بهینه شامل پویایی محیطی، نبود قانون و چارچوب مشخص، جهت‌گیری‌های سیاسی، ضعف ساختارها و فرایندها و غلبه منافع شخصی / حزبی بر منافع ملی مشخص شد. مهمترین عوامل زمینه‌ای شناسایی شده نقش‌آفرینی صداوسیما در کنار قوای سه‌گانه، نقش‌آفرینی اثربخش مجلس شورای اسلامی و حاکمیت سلایق بر ضوابط مدیریتی بود. همچنین چهار عامل مسائل بودجه‌ای، مداخله دستگاه‌های نظارتی و قوای سه‌گانه، اسناد بالادستی کشور و مطالبات عمومی به‌عنوان شرایط مداخله‌گر احصا شد. مهمترین راهبرد‌های تعامل بهینه، شناسایی فرصت‌های بهبود تعامل، ترسیم و ارتقای جایگاه مجلس از طریق رسانه، حفظ استقلال عملکردی صداوسیما، تغییر رویکرد منفعل صداوسیما و ایفای نقش تحلیلگر و مشاور برای مجلس، طراحی سازوکار‌های نظارتی و سازماندهی برای صداوسیما، فضاسازی برای تعامل سازنده، برنامه‌ریزی آموزشی همزمان در مجلس و صداوسیما، تدوین قانونی جامع و مانع، ایجاد قابلیت حسگری توسط صداوسیما، مشارکت رسانه و مجلس در تشکیل کارگروه‌ها، اتاق‌های فکر، فراکسیون‌ها و کمیته‌های مشترک، برنامه‌ریزی منظم و ادواری صداوسیما برای مطالبه‌گری و نظارت و کمک صداوسیما به تصمیم‌سازی مجلس بود. مهمترین پیامدهای تعامل بهینه نیز رشد سرمایه اجتماعی، کمرنگ شدن تلقی جانبدارانه صداوسیما در جامعه، نیل به اولویت‌های نظام جمهوری اسلامی، افزایش همگرایی صداوسیما و مجلس و بهبود عملکرد مجلس و صداوسیما بود.
کلیدواژه‌ها

1. الوانی، سیدمهدی و فتاح شریف‌زاده، (1394). فرایند خط‌مشی‌گذاری عمومی، تهران، انتشارات دانشگاه علامه طباطبائی.
2. حقیقت، سیدصادق (1389). «مسئله ساختار/کارگزار در علوم اجتماعی»، فصلنامه روش‌شناسی علوم انسانی، سال 16، ش 64 و 65.
3. رضایی، رامین (1394). «مکانیسم تأثیرگذاری رسانه‌ها بر فرایند دستورکارسازی در جریان خط‌مشی‌گذاری عمومی»، فصلنامه رسالت مدیریت دولتی، سال 4، ش 11 و 12. 
4. روشندل اربطانی، طاهر و افشین امیدی (1394). «شناسایی نقش‌های رسانه در فرایند خط‌مشی‌گذاری عمومی»، اولین کنفرانس ملی مدیریت دولتی ایران، قابل دسترس در:
 https://www.civilica.com/Paper-CIPA01-CIPA01_049.html.
5. شریف‌زاده، فتاح، میرعلی سیدنقوی، وجه‌الله قربانی‌زاده و محمدعلی مختاری (1395). «آسیب‌شناسی خط‌مشی‌های فرهنگی مراکز استانی صداو‌سیمای جمهوری اسلامی ایران»، چشم انداز مدیریت دولتی، ش 26.
6. عباسی، طیبه (1394). «فرایند خط‌مشی عمومی و کارکردهای رسانه‌های عمومی، نخستین کنفرانس ملی مدیریت دولتی ایران»، تهران، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران قابل دسترس در:
 https://www.civilica.com/Paper-CIPA01-CIPA01_058.html.
7. قربانی‌زاده، وجه‌الله، فتاح شریف‌زاده، داوود حسن‌پور و محمود مروج (1396). «ارائه الگوی خط‌مشی‌گذاری سازمان‌های فرهنگی (مورد مطالعه: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان)»، فصلنامه سیاستگذاری عمومی، دوره 3، ش 3.
8. محمدی فاتح، اصغر، حسن دانایی‌فرد، فرج‌الله رهنورد و لطف‌الله فروزنده (1395). «طراحی مدلی برای ارتقای ظرفیت خط‌مشی‌گذاری در قوه مجریه کشور»، فرایند مدیریت و توسعه، دوره 29، ش 3.
9. نورتن، فیلیپ (1390). پارلمان در یک نگاه، در گفتارهایی در قانون و قانونگذاری، تألیف و ترجمه: حسن وکیلیان، تهران، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
10. Chesney, R. (2015). Rich Media, Poor Democracy: Communication Politics in Dubious Times, The New Press, New York.
11. Chin, Y.C. (2011). "Policy Process, Policy Learning and the Role of the Provincial Media in China, Media", Culture and Society, Vol. 33, No. 2.
12. Klijn, E. and I. Korthagen (2018). "Governance and Media Attention: A Research Agenda about How Media Affect (Network) Governance Processes", Perspectives on Public Management and Governance, Vol. 1, No. 2.
13. McCallum, K. and L. Waller (2013). "The Intervention of Media Power in Indigenous Policy-Making", Media International Australia, Vol 149, No. 1.
14. Rice, R., S.Evans, K. Pearce and J. Treen (2017). "Organizational Media Affordances: Operationalization and Associations with Media Use", Journal of Communication, Vol. 67, No. 1.
15. Saunders, M., P. Lewis and A. Thornhill (2016). Research Methods for Business Students (7th Edition), Harlow, Pearson.