مجلس و راهبرد

مجلس و راهبرد

بررسی تأثیر افزایش قیمت مواد غذایی بر رفاه خانوارهای شهری در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، پردیس البرز
2 استاد اقتصاد دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران
چکیده
هدف مطالعه حاضر بررسی تأثیر افزایش قیمت مواد غذایی بر رفاه خانوارهای شهری در ایران با استفاده از سیستم تقاضای تقریباً ایدئال بر‌مبنای روش داده‌های پنلی و استخراج کشش‌های قیمتی و درآمدی در پنج گروه غذایی (نان و غلات، گوشت، لبنیات و تخم مرغ، میوه‌ها و خشکبار، انواع سبزی و حبوبات) است که ضریب اهمیت بالایی در سبد غذایی خانوار در دوره زمانی 1396-1385 دارد. همچنین در جهت ارزیابی زیان رفاهی در میان این خانوارها از معیار تغییرات جبرانی استفاده شد. برای محاسبه زیان رفاهی ناشی از تغییرات قیمت از معیار سالو و همچنین تفکیک استان‌های کشور به دو گروه نسبت شهرنشینی بالا و پایین استفاده شد. محاسبه معیار تغییر جبرانی نشان داد که خانوارها در نتیجه افزایش قیمت مواد غذایی با کاهش رفاه مواجه شده و متحمل زیان شده‌اند. همچنین نتایج رابطه یک به یکی بین تورم و معیار محاسباتیِ زیان رفاهی در هر دو گروه از استان‌های کشور بر‌اساس میزان شهرنشینی مورد تأیید قرار گرفت، به‌نحوی‌که پوشش زیان رفاهی ناشی از افزایشی 1 ‌درصدی در تورم، نیازمند جبرانی دو‌برابر و پنج‌برابری در درآمد خانوارهای ساکن در استان‌های دارای نسبت شهرنشینی بالا و پایین است.
کلیدواژه‌ها

 
1. آرمان مهر، محمد‌رضا و آسیه فرهمندمنش (1396). «بررسی اثر تغییرات قیمت بر رفاه خانوارهای شهری به تفکیک دهک‌های درآمدی و گروه‌های کالایی». فصلنامه علمی - پژوهشی مدل‌سازی اقتصادی، 11(39).
2. ایزدیار، مهری (1395). «تأثیر افزایش قیمت مواد غذایی بر رفاه خانوارهای ایرانی با لحاظ شوک‌های قیمتی»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور.
3. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران، سال‌های 96.
4. حکمتی فرید، صمد، سلیمان فیضی و نفیسه سعادت (1395). «تأثیر افزایش قیمت گروه‌های مختلف کالایی بر رفاه خانوارهای روستایی کشور بر‌مبنای سیستم مخارج خطی»، فصلنامه مدل‌سازی اقتصادی، 10(11).
5. خسروی‌نژاد، علی‌اکبر و ابراهیم صیامی عراقی (1391). «برآورد تغییرات رفاهی مصرف‌کنندگان در ایران با استفاده از شاخص درست هزینه زندگی»، فصلنامه مدل‌سازی اقتصادی، 6(4).
6. دهقانی، رضا (1393)، معرفی بر الگوهای اقتصادسنجی، انتظارات پارس‌گامان، تهران.
7. صامتی، مجید و سعیده ایزدی (1393). «اثر هزینه‌های رفاهی تورم بر دهک‌های هزینه‌ای مختلف خانوارهای شهری استان اصفهان»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی، ایران، 19(59).
8. فلاحی، فیروز، محمد زاده، پرویز و حکمتی فرید، صمد (1392)، بررسی آثار رفاهی افزایش قیمت گروه‌های کالایی در خانوارهای شهری کشور، فصلنامه تحقیقات اقتصادی، 48(2).
9. قهرمان‌زاده، محمد، محمدباقر ضیایی، اسماعیل پیش‌بهار و قادر دشتی (1394). «اندازه‌گیری تأثیر افزایش قیمت مواد غذایی بر رفاه خانوارهای شهری ایرانی»،اقتصاد کشاورزی، 9(4).
10. گیلک حکیم‌آبادی، محمدتقی، شهریار زروکی و صدیقه رحمتی حاجی‌آبادی (1396). «زیان رفاهی افزایش قیمت در اقلام عمده غذایی کاربردی از روش Panel- SURE در استان‌های کشور»، اقتصاد مقداری، 14(4).
11. لیارد، آر.جی و والترز، ا.ا (1380)، تئوری اقتصاد خرد، ترجمه عباس شاکری، نشر نی، تهران.
12. مرکز آمار ایران. نتایج تفصیلی از هزینه و درآمد خانوارهای شهری، سال‌های 1396-1385.
13. نوفرستی، محمد (1391). ریشه واحد و هم‌جمعی در اقتصادسنجی، چاپ چهارم، تهران، انتشارات فرهنگی رسا.
14. Alem, Y. (2014). The Impact of Food Price Inflation on Consumer Welfare in Urban Ethiopia: A Quadratic Almost Ideal Demand System Approach, Department of Economics, University of Gothenburg, Sweden.
15. Attanasio, O. Di Maro, V. Lechene and D. Phillips (2017). "Welfare Consequences of Food Prices Increases: Evidence from Rural Mexico", Journal of Development Economics, 104.
16. Attanasio, O., Lechene, V. (2010). Conditional Cash Transfers, Women and the Demand for Food, IFS Working Paper W10/17.
17. Chesher, A., V. Lechene (2002). Income and Price Elasticities of the Demand for Food Consumed in the Home. Section 5 of the "Annual Report on Food Expenditure, Consumption and Nutrient Intakes", Report of the National Food Survey Committee. The Stationery Office, London.
18. Crawford, I., F. Laisney and I. Preston (2013). "Estimation of Household Demand Systems With Theoretically Consistent Engel Curves and Unit Value Specifications", Journal of Econometrics, 114.
19. Dybczak, K., P. Tóth and D. Vonka. (2017). "Effects of Price Shocks on Consumer Demand: Estimating the QUAIDS Demand System on Czech Household Budget Survey Data", Finance a Uver, 64(6).
20. Osei-Asare, Y.B. and M. Eghan (2013). "Food Price Inflation and Consumer Welfare in Ghana", International Journal of Food and Agricultural Economics, 1(1).
21. Pons, N. (2011). Food and Prices in India: Impact of Rising Food Prices on Welfare, Centre De Sciences Humaines, Delhi, India.
22. Rostow, W. W (1961). The Stages of Economic Growth; A Non-Communist Manifesto, London: Cambridge University Press, pp. 10.
23. Tefera, N., M. Demeke and S. Rashid. (2012). Welfare Impacts of Rising Food Prices in Rural Ethiopia: A Quadratic Almost Ideal Demand System Approach, International Association of Agricultural Economists (IAAE) Triennial Conference, Brazil.
24. Weber, R. (2015). Welfare Impacts of Rising Food Prices: Evidence from India.