مجلس و راهبرد

مجلس و راهبرد

طراحی چارچوب سیاستگذاری توسعه پایدار با رویکرد ترکیبی ISM-IPA

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش‌آموخته دکتری مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده
بخشی از دستور کار سند 2030 را اهداف توسعه پایدار تشکیل می‌دهد که در نشست توسعه پایدار در سپتامبر سال 2015 مورد توافق اعضای سازمان ملل قرارگرفته است. این اهداف، به‌عنوان یک چارچوب توسعه، شامل هفده هدف در زمینه‌های اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی ایده‌های مهمی هستند که می‌توانند به جهان در حال حرکت در مسیر توسعه پایدار کمک کنند. درحالی‌که توجه رو به رشدی به مباحث مرتبط با دستور کار سند 2030 وجود دارد، اما تحقیق پیرامون روابط بین اهداف توسعه پایدار و اولویت آنها به تعداد کمی مقاله و گزارش محدود شده است. در این مقاله با هدف ارائه مدلی برای سیاستگذاری در زمینه اهداف توسعه پایدار در ایران، از روش‌های تحقیق در عملیات نرم، مدل‌سازی ساختاری - تفسیری و تجزیه‌و‌تحلیل اهمیت - عملکرد استفاده شده است. به‌منظور تعیین روابط بین اهداف توسعه پایدار و اهمیت آنها، مصاحبه‌هایی با 10 نفر از خبرگان و مدیران آشنا با مفاهیم توسعه پایدار انجام شد. سپس بر‌مبنای تحلیل هم‌زمان اهمیت (قدرت نفوذ و وابستگی اهداف) و عملکرد گزارش شده برای ایران در مورد اهداف، یک چارچوب جدید ارائه شد. یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهد اهداف اولویت‌دار در ایران با آنچه در اسناد اهداف توسعه پایدار بیان شده متفاوت است. اهداف «آب سالم و بهداشتی»، «صنعت، زیرساخت و نوآوری»، «صلح، عدالت و نهادهای توانمند» و «مشارکت برای اجرای اهداف» به‌عنوان اولویت‌دارترین اهداف جهت پیگیری در ایران شناخته شده است که باید سیاستگذاران توجه بیشتری به این اهداف در تدوین برنامه‌ها و سیاست‌های خود داشته باشند. استفاده از رویکرد ترکیبی ISM-IPA در سیاستگذاری توسعه جدید و نوآورانه است و در این پژوهش قابلیت‌های مدل‌سازی و اولویت‌بندی اهداف توسعه پایدار با این رویکرد به خوبی نشان داده شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1. آذر، عادل و کریم بیات (1387). «طراحی مدل فرایند محوری کسب‌وکار با رویکرد مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM)»، نشریه مدیریت فناوری اطلاعات، دوره 1، ش 1.
2. آذر، عادل، فرزانه خسروانی و رضا جلالی (1392). تحقیق در عملیات نرم رویکردهای ساختاردهی مسئله، تهران، انتشارات سازمان مدیریت صنعتی.
3. رضائی پندری، عباس، الهام محمودی‌نژاد و پریسا بخشی (1396). «اندازه‌گیری کارایی نسبی استان‌های کشور ازنظر توسعه انسانی با رویکرد تحلیل پوششی داده‌های شبکه‌ای»، پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، 8(29).‎
4. زاهدی، شمس‌السادات (1386). توسعه پایدار، چاپ اول، تهران، انتشارات سمت.
5. عباسپور، مجید  (1386). انرژی، محیط ‌زیست و توسعه پایدار، تهران، انتشارات دانشگاه صنعتی شریف.
6. ملک‌محمدی، حمیدرضا و یحیی کمالی (1392). «تحلیل نهادینه‌سازی سیاستگذاری توسعه پایدار در ایران: بررسی موانع و ارائه مدلی برای آن» فصلنامه علمی - پژوهشی فرایند مدیریت و توسعه، دوره 26، ش 2.
7. Barclay, H., R. Dattler, K. Lau, S. Abdelrhim, A. Marshall and L. Feeney (2015). Sustainable Development Goals: A SRHR CSO Guide for National Implementation, International Planned Parenthood Federation, United Kingdom.
8. Bartle, J. R. and D. Leuenberger (2006). "The Idea of Sustainable Development in Public Administration", Public Works Management and Policy, 10(3).
9. Bass, S. and B Dalal-Clayton (2012). Sustainable Development Strategies: a Resource Book, Routledge.
10. DiSano, J. (2007). Indicators of Sustainable Development: Guidelines and Methodologies, United Nations Department of Economic and Social Affairs, New York.
11. Griggs, D., M. Stafford-Smith, O .Gaffney, J. Rockström, M. C. Öhman, P. Shyamsundar and I. Noble (2013). "Policy: Sustainable Development Goals for People and Planet", Nature, 495(7441).
12. Kirkpatrick, C., C. George and J. Curran (2001). Development of Criteria to Assess the Effectiveness of National Strategies for Sustainable Development, Manchester: Institute for Development Policy and Management, University of Manchester.
13. Mazmanian, D. A. and M. E. Kraft (Eds.) (2009). Toward Sustainable Communities: Transition and Transformations in Environmental Policy, MIT Press.
14. Martilla, J. A. and J. C. James (1977). "Importance-performance Analysis", The Journal of Marketing.
15. Ministry of Foreign Affairs (MOFA) (2017). Japan's Voluntary National Review Report on the Implementation of the Sustainable Development Goals, Ministry of Foreign Affairs (MOFA).
16. Nilsson, M., D. Griggs and M. Visbeck (2016). "Policy: Map the Interactions between Sustainable Development Goals", Nature News, 534(7607).
17. Robert, K. W., T. M. Parris and A. A. Leiserowitz (2005). "What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values and Practice", Environment: Science and Policy for Sustainable Development, 47(3).
18. Sachs, J. D. (2012). "From Millennium Development Goals to Sustainable Development Goals", The Lancet, 379(9832).
19. Sachs, J., G. Schmidt-Traub, C. Kroll, D. Durand-Delacre, and K. Teksoz (2018). SDG Index and Dashboards Report 2018, New York: Bertelsmann Stiftung and Sustainable Development Solutions Network (SDSN).
20. Suzuki, M., K. Ikeda, , T. Kusago, K. Hara, M. Uwasu and O. Tyunina (2015). Analysis of Citizens’ Priorities Over Sustainable Development Goals in Japan, Evidence from a Questionnaire Survey.
21. United Nations. (2015). Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development, Resolution Adopted by the General Assembly.
22. United Nations Conference on Environment and Development (UNCED) (1992). Agenda 21, Rio de Janeiro.
23. World Commission on Environment and Development (WCED) (1987). Our Common Future, Oxford University Press, Oxford, NewYork.