مجلس و راهبرد

مجلس و راهبرد

تدوین راهبردهای توسعه حمل‌ونقل ریلی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد آمایش سرزمین، دانشکده مدیریت و حسابداری پردیس فارابی، دانشگاه تهران
2 استادیار دانشکده مدیریت و حسابداری پردیس فارابی، دانشگاه تهران
3 استادیار دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
چکیده
حمل‌ونقل به‌عنوان یک عامل کلیدی برای جوامع مختلف، در میزان رشد و توسعه نقش بسزایی ایفا می‌کند. توسعه شبکه و ناوگان حمل‌ونقل موجب تغییرات بنیادین در فعالیت‌های اقتصادی می‌شود و باعث جذب جمعیت بیشتر و در پی آن توسعه بیشتر فعالیت‌های اقتصادی در نواحی مختلف خواهد شد. در این راستا راه‌آهن از مهم‌ترین عوامل تحول اقتصاد جهان در هنگام انقلاب صنعتی است. کشور ایران به‌دلیل قرار گرفتن در سر راه شرق به غرب از دیرباز در جابه‌جایی کالاها اهمیت بسزایی داشته است. البته امروزه نیز با قرارگیری ایران بر سر چهارراه ریلی دنیا، فرصت بسیار مناسبی جهت ترانزیت ریلی کالاهای مصرفی کشورهای آسیای میانه، جنوب شرق آسیا و اروپا در اختیار دارد. با توجه به اهمیت حمل‌ونقل ریلی در جابه‌جایی حجم وسیعی از کالاها و موقعیت استراتژیک ریلی ایران، در این مقاله با استفاده از تکنیک SWOT وQSPMبه تدوین استراتژی‌های اولویت‌دار، درخصوص توسعه شبکه ریلی پرداخته شده است. تحقیق حاضر به لحاظ ماهیت اکتشافی ـ تحلیلی و به لحاط هدف، توسعه‌ای است. گردآوری اطلاعات به دو شکل کتابخانه‌ای و میدانی بوده است. نتایج نشانگر فرصت‌های متعدد در زمینه توسعه شبکه ریلی ایران بوده و بر‌مبنای آنها، راهکارهایی در رابطه با توسعه شبکه و استفاده بهینه از شبکه حمل‌ونقل ریلی ارائه شده است. به‌گونه‌ای که اتصال دروازه‌ها و نقاط استراتژیک مرزی، به‌ویژه بنادر مهم و تنها بندر اقیانوسی کشور (بندر چابهار) به شبکه ریلی، جهت افزایش حجم ترانزیت‌، کاهش حجم ترافیک بار در سواحل و کاهش حوادث جاده‌‌ای به‌عنوان مهم‌ترین اولویت‌های توسعه شبکه ریلی معرفی شده‌اند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1. ابراهیم‌زاده، عیسی (1389). آمایش سرزمین و برنامه‌ریزیمحیطی در جنوب شرق، چاپ اول، تهران، انتشارات اطلاعات.
2. اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران (1388). اصلاح الگوی مصرف در بخش حمل‌ونقل (برون‌شهری)، کمیسیون حمل‌ونقل، ترانزیت و امور گمرکی.
3. امینی، محمدتقی و صمد خباز باویل (1388). «تدوین استراتژی به روش چارچوب جامع تدوین استراتژی مطالعه موردی شرکت سهند خودرو تبریز»، نشریه مدیریت بازرگانی، دوره 1، ش 2.
4. پوراصغر، فرزام و رضا ویسی (1390). «آمایش سرزمین مبنایی برای توسعه صنعت گردشگری پایدار»، فصلنامه علوم اقتصادی، سال چهارم، ش 14.
5. پیرس، جان و ریچارد کنت رابینسون (1380). برنامه‌ریزیومدیریتاستراتژیک، ترجمه سهراب خلیلی شورینی، تهران، انتشارات یادواره کتاب.
6. تولایی، سیمین (1375). درآمدی بر مبانی جغرافیای اقتصادی، چاپ اول، جهاد دانشگاهی.
7. رادفر، الهام و شیما قاسم‌پور (1391). «توسعه ترانزیت و چشم‌انداز آتی حمل‌ونقل ریلی»، همایش بین‌المللی خراسان جنوبی ترانزیت و توسعه شرق، وزارت راه و ترابری، استانداری خراسان جنوبی.
8. شریفی، نورالدین (1390). «جایگاه حمل‌ونقل و تأثیر آن بر دیگر بخش‌های اقتصاد کشور: یک تحلیل داده ستانده»، فصلنامه علمی پژوهشی، پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، سال دوم، ش 5.
9. شیرافکن لمسو، مهدی و همکاران (1391). «نقش مناطق و آب‌های آزاد بر حمل‌ونقل، ترانزیت و توسعه تجارت خارجی کشور»، اولین همایش ملی توسعه سواحل مکران و اقتدار دریایی جمهوری اسلامی ایران 30-28 بهمن 1391، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، منطقه سوم نیروی دریایی راهبردی ارتش جمهوری اسلامی ایران ـ کنارک، کد مقاله 1190.
10. گلکار،کوروش (1385). «راهنمای انجام مرحله سنجش وضعیت به روش سوات برای کاربرد در طراحی شهری»‌، نشریه علمی پژوهشی صفه، ش 41.
11. مرکز تحقیقات استراتژیک (1391). «حمل‌ونقل ریلی، بررسی عملکرد و نگاهی به آینده»، معاونت پژوهش‌های اقتصادی، گزارش راهبردی، شماره 157، گروه پژوهش امور زیربنایی، کد گزارش 04-11-91-13.
12. مرکز مطالعات و پژوهش‌های بنیادین (1393). «پیشنهادات برای تدوین سیاست‌های کلی برنامه ششم»، دانشگاه علم و صنعت.
13. وزارت راه و شهرسازی، سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای (1386). «نگاهی به حمل‌ونقل مسافر جاده‌ای».
14. هریسون، جفری و جان کارون (1382). مدیریت استراتژیک، ترجمه بهروز قاسمی، چاپ اول، انتشارات هیئت.
15. Amirian, S. (2004). "Analysis the Relationship of Rail Transportation with Other Economic Sectors Using the Input-output Table", Economic Research, 13(4).
16. Kahraman, Cengiz, Nihan Cetin Dimirel and Tofan Demirel (2007). "Prioritizationof Turkey", European Journal of Information Systems, 16.
17. Nilsson, M. (2004). Research and Advice on Strategic Environmental Assessment Stockholm Environmental Institute Publications.
18. Shrestha, Ram K., Janaki R. R.Alavalapati and Robert S. Kalmbacher (2004). "Exploring the Potential for Silvopasture Adoption in Sout-central Florida: An Application of Swot-ahp Method", Agricultural Systems, 81.
19. Tong, Jian, Haitao Wen, Fan Xuemei and Sebastian Kummer (2010). "Designing and Decision Making of Transport Chains between Chinaand Germany", International Journal of Intelligent Systems and Applications, 2.