کاستی‌ها و راهکارهای توانمندسازی دیپلماسی پارلمانی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی

2 استاد دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

توانمندسازی دیپلماسی پارلمانی جمهوری اسلامی ایران، مستلزم بازتعریف و اصلاح برخی از ساختارها و فرایندهای سیاستگذاری در مجلس شورای اسلامی است. در این میان، نبود همسویی بین دیپلماسی رسمی و پارلمانی، کم‌رنگ بودن نقش کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در فعالیت‌های دیپلماتیک مجلس شورای اسلامی‌، قاعده‌مند نبودن فعالیت‌های دیپلماتیک مجلس شورای اسلامی‌، عدم مستندسازی و ثبت تجارب مرتبط با دیپلماسی پارلمانی چابک نبودن فعالیت‌های دیپلماتیک مجلس شورای اسلامی‌، کم بودن منابع مرتبط با دانش دیپلماسی پارلمانی‌، فقدان توسعه نظام‌مند احزاب و فراکسیون‌های پارلمانی‌، نبود معاونت بین‌الملل در ساختار سازمانی مجلس شورای اسلامی‌، عدم مکانیسم لازم برای بهره‌گیری از تجارب نمایندگان ادوار با‌تجربه و متخصص‌، فقدان اساسنامه منسجم برای فعالیت گروه‌های دوستی و هیئت‌های دیپلماتیک پارلمانی‌، پایین بودن تعداد اتحادیه‌های پارلمانی منطقه‌ای و فقدان سند مشارکت راهبردی بین وزارت امور خارجه و کمیسیون امنیت ملی تنها بخشی از مجموعه مواردی هستند که توانمندسازی فعالیت‌های دیپلماتیک مجلس شورای اسلامی را با چالش‌هایی مواجه ساخته‌اند‌. در این مقاله ضمن بررسی و اولویت‌بندی موانع فراروی فعالیت‌های دیپلماتیک نمایندگان‌، راهکارهایی برای توانمندسازی دیپلماسی پارلمانی جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد شده‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Shortings and Solutions for Strengthening I.R. Iran's Parliamentary Diplomacy

نویسندگان [English]

  • Mostafa Delavarpour Aghdam 1
  • Seyed Jalal Dehghani Firoozabadi 2
چکیده [English]

Strengthening I.R. Iran's parliamentary diplomacy requires redefining and reforming some policymaking structures and processes in Islamic Consultative Assembly.
       In the meanwhile, incompatibility between official and parliamentary diplomacy, commission on national security and foreign policy's limited role in diplomatic activities, lack of documentary and registered experiences on parliamentary diplomacy, newly-elected MPs' unfamiliarity with parliamentary diplomacy, academic weakness on parliamentary diplomacy, underdevelopment of party system and parliamentary fractions, lack of a position titled by vice-speaker on international affairs in Islamic Consultative Assembly's organizational structure, lack of evaluative mechanism on performance of Islamic Consultative Assembly in parliamentary unions, and lack of a consistent charter on parliamentary friendship groups are among challenges for strengthening I.R. Iran's parliamentary diplomacy.
       In this framework, the paper seeks at first to examine obstacles for strengthening I.R. Iran's parliamentary diplomacy, and then to propose some practical solutions in this regard.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Parliamentary Diplomacy
  • Parliamentary Friendship Groups
  • Islamic Consultative Assembly
  • Foriegn Policy
  • Public Diplomacy
1. استفنهارث‌، ریک (1394)‌. نقش پارلمان در مبارزه با فساد، مترجمان رضا وفایی یگانه و مریم آقانصیری، تهران، انتشارات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی‌.

2. افتخاری‌، اصغر (1388)‌. «معنا و مقام امنیت نرم در گفتمان اسلامی؛ درآمدی بر نظریه دفاع الهی»، مجموعه مقالات همایش امنیت نرم در جمهوری اسلامی ایران، تهران، دانشکده امام هادی (ع).

3. امیری‌، مهدی (1388)‌. نقش پارلمان‌ها در سیاست خارجی اروپا، تهران، انتشارات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی‌.

4. آشتیانی‌، حامد (1394)‌. «دیپلماسی پارلمانی (9) ساختار، اهداف و مأموریت پارلمان پان‌آفریقا»‌، دفتر مطالعات سیاسی‌، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی‌.

5. ترابی‌، یوسف (1389). اجماع نظر نخبگان سیاسی و توسعه در جمهوری اسلامی ایران‌، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).

6. توپچیانی‌، محمد (1393)‌. «دیپلماسی عمومی پارلمانی (1) ـ مطالعه تطبیقی شبکه‌های تلویزیونی پارلمانی»، تهران، دفتر مطالعات سیاسی، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی‌.

7. حسینی‌، حسین (1392). «مطالعه تطبیقی وظایف و اهداف گروه‌های دوستی پارلمانی»، دفتر مطالعات سیاسی، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

8. دلاورپوراقدم‌، مصطفی (1387)‌. ایران هسته‌ای‌، تهران‌، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی‌.

9. _____ (الف1392). ابعاد، اهداف و ماهیت تحریم‌های جمهوری اسلامی ایران، تهران، انتشارات سازمان بسیج حقوق‌دانان.

10. _____ (ب1392). امنیت نرم و منافع ملی جمهوری اسلامی ایران، تهران، انتشارات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

11. _____ (ج1392). «ملزومات مدیریت راهبردی مذاکرات هسته‌ای در سطوح دیپلماسی پارلمانی و رسمی»، تهران، دفتر مطالعات سیاسی، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی‌.

12. _____ (1393). «نقش پژوهش در کارآمدسازی مجلس شورای اسلامی»‌، دومین همایش نقش پژوهش در فرایند قانونگذاری، تهران، انتشارات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

13. دلاورپوراقدم، مصطفی و محمد‌حسن معادی رودسری (1394)‌. دیپلماسی هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر دیپلماسی پارلمانی، تهران‌، انتشارات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی‌.

14. دهقانی فیروزآبادی‌، سید‌جلال و فیروزه رادفر (1389)‌. الگوهای صدور انقلاب در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).

15. دهقانی فیروزآبادی، سید‌جلال (1394). نظریه‌ها و فرانظریه‌ها در روابط بین‌الملل‌، تهران‌، انتشارات مخاطب.

16. دیوید‌، دومینیکن (1382). مفهوم امنیت پس از حادثه یازده سپتامبر، تهران، انتشارات دفتر مطالعات وزارت امور خارجه.

17. رجبی‌، شهناز (1392)‌. «جایگاه زنان نماینده از دوره اول تا نهم مجلس شورای اسلامی»‌، دفتر مطالعات سیاسی‌، انتشارات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی‌.

18. زارعی‌، محمد‌حسین (1384)‌. مطالعه تطبیقی مجالس قانونگذاری‌، تهران، انتشارات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

19. _____ (1389)‌. مطالعه تطبیقی نقش کمیسیون‌های داخلی در نظارت پارلمانی، تهران، انتشارات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی‌.

20. سنایی‌، مهدی (1392)‌. «دیپلماسی پارلمانی جمهوری اسلامی ایران (کاستی‌ها و راهکارها)»‌، دفتر مطالعات سیاسی‌، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی‌.

21. سیاهپوش‌، امیر (1387). «فراتحلیل مطالعات سرمایه اجتماعی در ایران»، فصلنامه تخصصی راهبرد فرهنگ، تهران، انتشارات دبیرخانه شورای انقلاب فرهنگی‌.

22. سینایی، وحید و سمیه زمانی (1391)‌. مجلس و سیاستگذاری در ایران‌، تهران، انتشارات میزان‌.

23. شهرام‌نیا‌، مسعود (1379). پارلمانتاریسم در ایران‌، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی‌.

24. طالبی‌، تقی (1387)‌. دیپلماسی پارلمانی و جایگاه آن در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران‌، تهران، انتشارات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی‌.

25. قشقاوی‌، حسن (1393)‌. «چالش‌ها و راهکارهای ارتقای دیپلماسی پارلمانی جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر دیپلماسی عمومی»، دفتر مطالعات سیاسی‌، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی‌.

26. نژاد‌خلیلی‌، مهدی (1392).‌ «نظارت پارلمان بر قوه مجریه (1) سیر تطور طرح سؤال در مجلس شورای ملی و مجلس شورای اسلامی»، تهران، دفتر مطالعات سیاسی، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

27. صلاح، نصر (1380)‌. جنگ روانی‌، تهران‌، انتشارات سروش و مرکز تحقیقات‌، مطالعات و سنجش برنامه‌ای‌.

28. حسینی‌، حسین (1395). «نحوه عضویت و تشکیل گروه‌های دوستی در پارلمان‌های دنیا»، تهران، دفتر مطالعات سیاسی، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

29. Conference of Committee Chairmen.

30. http://consolatoiran.it/per/larijani.htm.

31. http://definitions.uslegal.com/p/parliamentary-diplomacy/.

32. http://knam.ir

33. http://www.aph.gov.au/About_Parliament.

34. http://www.assemblee-nationale.fr/english/#work.

35. http://www.europarl.europa.eu/activities/committees/confPres.do?language=EN.

38. http://parlicentre.org

39. Inter-Parliamentary Relations , http://www.aph.gov.au/house/info/pro/index.htm.

40. Rabi, Ray (2006). "Principles of Good Research", http://www.richmond.gov.uk/.

41. Weisglas, Frans W. (2007)."Parliamentary Diplomacy" , The Hague Journal of Diplomacy,Vol. 2.