مجلس و راهبرد

مجلس و راهبرد

مسئولیت مدنی ناشی از فرصت از دست رفته

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد
2 استادیار دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد
چکیده
 
گاهی در اثر تقصیر دیگری، «شخص» فرصت تحصیل منفعت و یا اجتناب از ضرر آینده را از دست می‌دهد، به‌طوری‌که صرف از دست دادن فرصت، ضرر مستقل محسوب شده و عدم جبران چنین فرصت از دست رفته‌ای تآلی فاسد داشته و برخلاف انصاف بوده و موجب افزایش سایر اعمال تقصیرآمیز می‌شود که جبران آن سبب بازدارندگی از تکرار چنین اعمالی می‌شود. از دست دادن فرصت هم در امور مسئولیت مدنی و هم در امور قراردادی مطرح می‌شود که هر‌یک از این موارد (مسئولیت مدنی و قراردادی) خود می‌تواند به‌صورت اجتناب از ضرر یا کسب منفعت مصداق پیدا کند. در فقه اسلامی و حقوق داخلی صریحاً مطلبی در این مورد نیست. البته در فقه اسلامی با پذیرش جبران خسارت ناشی از عدم‌النفع مسلم و ایجاد خطر به نوعی این نظریه را اعمال کرده‌اند و در حقوق موضوعه نیز در عقودی مانند مضاربه، جعاله و ماده (6) قانون مسئولیت مدنی این مسئولیت پذیرفته شده است، اما در آنها نمی‌توان قاعده‌ای به‌دست آورد. یافته‌های تحقیق، حاکی است مسئولیت ناشی از فرصت و موقعیت از دست رفته از یک‌سو شامل مسئولیت مدنی به معنی اخص و از‌سوی‌دیگر شامل مسئولیت قراردادی می‌شود. پس آنچه مسلم است باید ارکان هریک از این مسئولیت‌ها برای تحقق قابلیت جبران آن وجود داشته باشد، در غیر این‌صورت شکی در غیرقابل جبران بودن چنین زیانی به‌علت عدم تحقق ارکان هریک از این دو دسته مسئولیت نیست.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  1. 1.امینیان مدرس، محمد (1382). «توضیحاتی پیرامون تفویت منافع و عدم‌النفع»، مجله حقوقی دادگستری، سال شصت‌وهشتم، ش 43.

    2.اصغری‌ آقمشهدی، فخرالدین (1381). «خسارت عدم‌النفع در حقوق ایران و کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا مصوب1980»، مجله ‌نامه مفید، ش29.

    3.امینی، منصور و سوده ناطق نوری (1390). «مطالعه تطبیقی نظریه از دست دادن فرصت ـ بررسی اجمالی حقوق اروپا و ایالات متحده آمریکا»، فصلنامه مدرس علوم انسانی (پژوهش‌های حقوق تطبیقی)، سال پانزدهم، ش 3.

    4.بادینی، حسن (1384). فلسفه مسئولیت مدنی، چاپ اول، تهران، شرکت سهامی انتشار.

    5.بحرانی، شیخ یوسف (1405 ق). الحدائق الناظره فی احکام العتره الطاهره، ج 21، قم، مؤسسه النشر الاسلامی.

    6.بهاری اردکانی، ابوالفضل (1393). «مسئولیت مدنی ناشی از سلب موقعیت»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد.

    7.حسینی مراغه‌ای، میر‌عبدالفتاح (1417 ق). عناوین الاصول، ج 1، قم، مؤسسه النشر الاسلامی.

    8.حسینی‌عاملی، سیدمحمدجواد (1418ق). مفتاح‌الکرامه فی شرح قواعدالعلامه، کتاب غصب، ج 14، قم، م‍ؤس‍س‍ه‌ ال‍ن‍شر ‌الاس‍لام‍ی‌.

    9.حکیم، سید‌حسن (1392ق). مستمسک العروة الوثقی، ج 12، قم، دارالکتب العلمیه.

    1. خوئی، سید‌ابوالقاسم (1371). مصباح الفقاهه، ج 2، قم، انتشارات وجدانی.
    2. خوانساری نجفی، موسی (1373 ق). منیه‌الطالب فی حاشیه‌ المکاسب، تقریرات بیع میرزای نایینی، ج 2، تهران، مطبعه حیدری.
    3. راه‌چمنی، مرتضی (1393). «مسئولیت مدنی فرصت از دست رفته در حقوق ایران»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه علامه محدث نوری.
    4. شادمان، فرهاد (1387). «از دست دادن فرصت و موقعیت با مطالعه تطبیقی در حقوق انگلیس و آمریکا»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه سراسری قم.
    5. صالحی، حمیدرضا و محمود عباسی (1390). «بررسی ماهیت تعهدات پزشکی و جلوه‌های آن در پرتو مطالعه‌ تطبیقی»، فصلنامه حقوق پزشکی، سال پنجم، ش 16.
    6. _____ (1391). «تفویت فرصت بهبودی بیمار و ایجاد خطر ناروا و تحقق‌یافته در پرتو مطالعه تطبیقی»، فصلنامه حقوق پزشکی، سال ششم، ش 20.
    7. کاتوزیان، ناصر (1374). الزام‌های خارج از قرارداد ضمان قهری (مسئولیت مدنی)، ج 1، چاپ دوم،تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
    8. کاظمی، محمود (1380). «نظریه از دست دادن فرصت در مسئولیت مدنی»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، سال سی‌ام، ش 53.
    9. مکارم شیرازی، ناصر (1382 ق). القواعد الفقهیه، ج 1، چاپ سوم، قم، منشور دارالعلم.
    10. موسوی خمینی، روح‌الله (1368). البیع، ج 1، چاپ چهارم، قم، مؤسسه اسماعیلیان.
    11. نراقی، ملا احمد (1408 ق). عوائد الایام، چاپ سوم، قم، مکتبه بصیرتی.
    12. نجفی، شیخ محمد حسن (1394ق). جواهر الکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج 26، قم، دارالکتب‌الاسلامی.
    13. هارت، اچ ال ای و تونی هونوره (1389). سببیت در حقوق، ترجمه حسین آقایی‌نیا، تهران، نشر میزان.
      1. Jourdain, Patrice (1992). Revue Trimestielle de Droit Civil.,Jars ,Nl, Note de jouri Sprudence.responsabilitie civil.
      2. Marty, Gabriel et Pierre Rayneaud (1988). Droit Civil, T.I, Les Obligations, 2eed.
      3. Rogers, W. V. H. (1994). Win field and jolowicz on tort, 4th, Sweet and Maxwall, London.
      4. Viney Genevieve et Patrice Jourdain (1997). Traite de Droit Civil T. 2,Les Conditions de la responsabilite, 2eed, L.G.D.J