بررسی رابطه بلندمدت میان نرخ ارز و صادرات غیرنفتی در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده مؤسسه آموزش عالی بیمه اکو، دانشگاه علامه طباطبایی

2 دکتری اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه مفید

چکیده

در این مقاله دو تابع جداگانه برای تقاضا و عرضه صادرات غیرنفتی ایران در سال‌های 2009-1976 با استفاده از روش هم‌جمعی برآورد شده است. براساس نتایج این مطالعه رابطه بلندمدت میان تولید ناخالص داخلی، نرخ ارز مؤثر واقعی و صادرات غیرنفتی وجود دارد. نتایج ناشی از برآورد مدل تقاضای صادرات غیرنفتی کشور که شامل متغیر‌های تولید ناخالص داخلی شرکای تجاری ایران، نرخ ارز مؤثر واقعی و صادرات غیرنفتی ایران می‌شود نشان می‌دهد که کشش تقاضای صادرات غیرنفتی نسبت به نرخ ارز برابر با 303/0 و کشش درآمدی در این تابع برابر با 409/2 است. این نتایج حاکی از آن است که نرخ ارز مؤثر واقعی اثر قابل توجهی بر مقدار صادرات غیرنفتی کشور ندارد. از طرف دیگر ضرایب برآورد شده برای نرخ ارز مؤثر واقعی و تولید ناخالص داخلی در تابع عرضه صادرات غیرنفتی کشور به‌ترتیب برابر 055/0 و 031/1 است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Survey on Long-Term Relationship Between Exchange Rate and Non-Oil Exports in Iran

نویسندگان [English]

  • Atousa Goodarzi 1
  • Mohamad Hasan Sabuori Deilami 2
چکیده [English]

Two different functions for Non-oil export demand and supply is estimated in this article by using co integration technique during the period 1976-2009. Results show that there is a long-term relationship between gross domestic production, Real effective exchange rate, and Non-oil export in both supply and demand sides of Iranian economy. The results of estimating export demand function that include GDP of Iran trade partners, real effective exchange rate, and dummy variable for Iran-Iraq war verify that demand elasticity for real effective exchange rate is 0.303 and income elasticity becomes 2.049. These results reveal that real effective exchange rate have not significant role in Non-oil demand function. On the other hand, estimated real effective exchange rate and GDP coefficients in export supply function of I.R.of Iran are 0.055 and 1.031, respectively. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Exchange Ratey
  • Non-oil Export
  • Export Demand and Supply
  • Cointegration
1. آرمن، سیدعزیز و مهدی محمدی (1384). «بررسی و تخمین عوامل مؤثر بر صادرات فرش دستباف ایران»، فصلنامه اقتصاد مقداری، ش 6.
2. اشرف‌زاده، سیداحمد و غلامرضا آزاد ارمکی (1385). «برآورد میانگین گروهی تابع عرضه و تقاضای صادرات زیربخش‌های صنعتی ایران و بررسی سیاست‌های حمایتی و توسعه و تشویق صادرات»، پژوهشنامه مدیریت اجرایی، ش 20.
3. اشرف‌زاده، سیدحمیدرضا و منصور عسکری (1385). «آثار سیاست‌های تجاری و ارزی بر تجارت کالاهای صنعتی در ایران»، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، ش 39.
4. بانک مرکزی ایران، حساب‌های ملی ایران، سال‌های مختلف.
5. ـــــــــ، «گزارش اقتصادی و ترازنامه»، سال‌های مختلف،
http://www.ensani.ir/fa/content/default.aspx80417
6. پاکروان، محمدرضا، حسین مهرابی بشرآبادی و امید گیلانپور (1389). «بررسی عوامل مؤثر بر عرضه و تقاضای صادرات محصولات کشاورزی ایران»، مجله علمی اقتصاد و توسعه کشاورزی، سال بیست‌و‌چهارم، ش 4.
7. پهلوانی، مصیب، نظر دهمرده و سید‌مهدی حسینی (1386). «تخمین توابع تقاضای صادرات و واردات در اقتصاد ایران با استفاده از روش همگرایی ARDL»، فصلنامه اقتصاد مقداری، ش 14.
8. رستمیان، رضا، رضا مقدسی و سیدمهریار صدرالاشرافی (1388). «شناسایی جریان‌های تجاری بخش کشاورزی در ایران»، فصلنامه اقتصاد کشاورزی، ش 11.
9. رضاپور، ثارالله و سیدابوالقاسم مرتضوی (1389). «بررسی اثر جهانی شدن بر عرضه و تقاضای صادرات زعفران»، فصلنامه اقتصاد کشاورزی، ش 14.
10. رهبر، فرهاد (1370). «تحولات سیاست ارزی ایران پس از انقلاب و آثار آن بر اقتصاد ایران»، پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه تهران.
11. شهشهانی، احمد (1357). «پیش‌بینی اقتصاد ایران براساس مدل اقتصادسنجی»، تحقیقات اقتصادی، ش 37 و 38.
12. طاهری‌فرد، احسان (1381). «مبانی نظری اندازه‌گیری نرخ داخلی واقعی ارز به روش مستقیم: کاربرد در ایران (1377-1350)»، مجله برنامه و بودجه، سال ششم، ش 71 و 72.
13. عسلی، مهدی (1375). «برآورد یک مدل اقتصادسنجی با انتظارات عقلایی و کنترل سرمایه برای ایران»، فصلنامه برنامه‌ریزی و بودجه، سال اول، ش 9.
14. فتحی، یحیی (1377). «بررسی کشش پذیری صادرات غیرنفتی نسبت به تغییرات نرخ ارز»، پژوهشنامه بازرگانی، ش 8.
15. فرهندی، علی (1368). «ارزیابی سیاست ارزی در ایران»، تهران، دانشگاه تهران.
16. کرباسی علیرضا و جواد اکبرزاده (1387). «برآورد تابع عرضه و تقاضای صادرات زعفران ایران با سیستم معادلات همزمان»، فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، ش 62.
17. میلانی، عبدا... و همکاران (1375). «بررسی رابطه نرخ ارز با برخی متغیرهای کلان اقتصادی در ایران»، مجله برنامه و بودجه، سال اول، ش 10.
18. هادیان، ابراهیم و احسان طاهری‌فرد (1378). «بررسی تأثیر تغییرات درآمد حاصل از صدور نفت بر نرخ واقعی ارز»، مجله برنامه و بودجه، سال چهارم، ش 9.
19. ولدخانی، عباس (1376). «عوامل تعیین‌کننده صادرات غیرنفتی در ایران با استفاده از روش‌های همگرایی انگل ـ گرنجر و یوهانسن (1374-1338)»، مجله برنامه و بودجه، سال دوم، ش 22 و 23.
20. ویردی‌زاده، سهیلا اله. «بررسی نرخ ارز و تولید ناخالص داخلی در توسعه صادرات غیرنفتی در اقتصاد ایران»،
http://golestaneiran.blogsky.com/1390/02/08/post-21
21. Arize, A. (1987). ''The Supply and Demand for Imports and Exports in a Simultaneous Model'', Applied Economics, 19.
22. Athukorala, Premachandra and James Riedel (1990). "The Small Country Assumption: A Reassessment with Evidence from Korea", Review of World Economics (Weltwirtschaftliches Archiv), Springer, Vol. 127(1).
23. Balassa, Bela, Evangelos Voooudakis, Panagiotis Fylaktos and Suk Tai Suh (1989). "International Economic Journal", Korean International Economic Association, ISSN 1016-8737, Vol. 3.
24. Bleaney, Michael (1999). ''Trade Reform, Macroeconomic Performance and Export Growth in Ten Latin American Countries, 1979-95'', The Journal of International Trade and Economic Development, Vol. 8, Issue 1.
25. Bond, M. E. (1985). ''Exports Demand and Supply for Group of Non-oil Developing Countries'', IMF Staff Papers, Vol. 15.
26. Box, George E. P. and Norman R. Draper (1987). Empirical Model-Building and Response Surfaces (Wiley Series in Probability and Statistics), John Wiley; 1 edition.
27. Cosar, E. E. (2002). "Price and Income Elasticities of Turkish Export Demand: A Panel Data Application," Central Bank Review, Research and Monetary Policy Department, Central Bank of the Republic of Turkey,Vol. 2 (2).
28. Edwards, H. and F. Alves (2005). "South Africa’s Export Performance: Determinants of Export Supply", Africa Regional Working Paper Series, No. 95. The World Bank, Washington D.C.
29. Gartner, M. (1993). Macroeconomics Under Flexible Exchang Rate, New York, Harvester Wheat Sheaf.
30. Goldstein, M. and M.S. Khan (1978). ''The Supply and Demand for Exports: A Simultaneous Approach'', Review of Economics and Statistics, 60.
31. Haynes, S.E. and J.A. Stone (1982). ''Impact of the Terms of Trade on the U.S. Trade Balance: A Reexamination'', Review of Economics and Statistics, 64.
32. Henderson, J. (1998). The Role of the State in the Economic Transformation of East Asia, in C. Dixon and D.Drakakis – Smith (eds.), Economic and Social Development in Pacific Asia, Routledge.
33. Hicks, Norman and et al. (1976). ''A Model of Trade and Growth for the Developing World'', European Economic Review, Vol. 7, Issue 3.
34. Hill, H. (1993). "Southeast Asian Economic Development, An Analytical Survey", Research School of Pacific Studies, Australian National University.
35. Houthakker, H. S. and S. P. Magee (1969). ''Income and Price Elasticities in World Trade'', Review of Economics and Statistics, 51.
36. IMF (1993). Trade Policy Reforms and Export Performance in Developing Countries in the 1980’s, Annual Report of International Monetory Fund, Washington, D.C: IMF,Chap. V.
37. IMF Data and Statistic center on : http://www.imf.org/external/data.htm
38. International Financial Statistics (IFS), http://elibrary-data.imf.org/ FindDataReports.aspx? d=33061 and e=169393
39. Khan, M. S. (1974). ''Imports and Exports Demand in Developing Countries'', IMF Staff Working Papers, Vol. 21, No. 3.
40. Krugman, P. (1994). ''The myth of Asia s Miracle'', Foreign Affairs, Vol. 73, No. 6.
41. Leipziger, Danny M. (1996). The Lessons of East Asia, University of Michigan Press.
42. Lopez, P. (2004). "Does the Impact of Trade Liberalisation on Exports, Imports, the Balance of Payments and Growth: the Case of Mexico," Studies in Economics 0401, Department of Economics, University of Kent.
43. Lopez, P. and A. P. Thirlwall (2004). ''Trade Liberalisation in Mexico: Rhetoric and Reality'', Banca Nazionale del Lavoro Quarterly Review, No. 229.
44. Marquez, Jaime and Caryl McNeilly (1988). ''Income and Price Elasticities for Exports of Developing Countries'', The Review of Economics and Statistics, Vol. 70, Issue 2.
45. Riedel, James (1988). "The Demand for LDC Exports of Manufactures: Estimates from Hong Kong", Economic Journal, Royal Economic Society, Vol. 98 (389).
46. Santos-Paulino, A. U. (2002). "Trade Liberalisation and Export Performance in Selected Developing Countries", Journal of Development Studies, Taylor and Francis Journals, Vol. 39(1).
47. ــــــــــــــ (2000). ''Trade Liberalization and Export Performance in Selected Developing Countries'', Department of Economics, Studies in Economics, No. 0012 University of Kent, Canterbury.
48. Senhadji, Abdelhak and Claudio Montenegro (1999). Time Series Analysis of Export Demand Equations: A Cross-Country Analysis, IMF Staff Papers, September/December1999 ,Vol. 46, No. 3, PDF Version Available on: http://www.imf.org/external/pubs/ft/staffp/1999/09-99/senhadji.htm.
49. Warner, D. and M. Kreinin (1983). ''Determinants of International Trade Flow'', Review of Economics and Statistics, 65.