هدف پژوهش: این پژوهش با هدف استخراج و ارائه رهیافت‌های تفکیکی در خط‌مشی‌گذاری، برگرفته از سیره نبوی و علوی انجام شده است. این رهیافت‌ها چارچوبی برای مدیریت شکاف‌های فقهی و اجتماعی ارائه می‌کنند تا ضمن حفظ پایه‌های شرعی و مشروعیت فقهی خط‌مشی‌ها، مقبولیت اجتماعی و انسجام اجرایی آن‌ها نیز تضمین شود. به عبارت دیگر، هدف پژوهش ارائه الگوهای بومی حکمرانی است که بتوانند همزمان مشروعیت فقهی و مقبولیت اجتماعی کنش حکومتی را در مواجهه با وضعیت‌های تنش‌زا حفظ کنند.

روش پژوهش: پژوهش حاضر کیفی و تطبیقی تحلیلی با رویکرد تفسیرگرایانه است که رفتارها و تصمیمات حکومتی پیامبر اسلام و امام علی علیه‌السلام را واحد تحلیل قرار داد و با نمونه‌گیری هدفمند و تحلیل تماتیک، شکاف‌های فقهی و اجتماعی را شناسایی کرد؛ سپس با تحلیل مقایسه‌ای و تعمیم تحلیلی، الگوهای مدیریتی استخراج‌شده برای کاربرد در خط‌مشی‌گذاری معاصر تعمیم داده شد.

یافته‌های پژوهش: یافته‌ها نشان داد که رهیافت‌های شناسایی‌شده پاسخ‌های تفکیکی به وضعیت‌های ترکیبی ناشی از شکاف‌های فقهی و اجتماعی هستند و شامل: « رهیافت مدارایی (الگوی نرم)، رهیافت قاطعیت (الگوی سخت)، رهیافت ابزارسازی و تبیین» برای شکاف اجتماعی، «رهیافت مرحله‌ای-ترکیبی» برای وجود هم‌زمان شکاف فقهی و اجتماعی و «رهیافت اعتباربخشی» برای وضعیت صرفاً شکاف فقهی می‌باشند.

نتایج پژوهش: نتایج پژوهش نشان داد که کنش حکومتی در مواجهه با شکاف‌ها تک‌بعدی نیست و توجه به رهیافت‌های تفکیکی و هدفمند، امکان مدیریت هم‌زمان مشروعیت شرعی و مقبولیت اجتماعی را فراهم می‌آورد، بدون آنکه یکی از شکاف‌ها قربانی دیگری شود.