مجلس و راهبرد

مجلس و راهبرد

حقوق نرم به‌مثابه ابزار قدرت نرم: مطالعه‌ای بر استفاده ابزاری از استانداردهای بین‌المللی در سیاست جهانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
دانشگاه آزاد شاهرود
چکیده
در نظم بین‌الملل معاصر، مفهوم قدرت از اتکای صرف به ابزارهای سخت به سوی شیوه‌های نفوذ مبتنی بر اقناع و جذابیت تحول یافته است. در این بستر، «حقوق نرم» ـ به معنای قواعد و استانداردهای غیرالزام‌آور اما اثرگذار ـ به ابزاری کلیدی برای اعمال قدرت نرم و بازتولید سلطه ساختاری بدل شده است. پژوهش حاضر به دنبال پاسخ این سوال است که چگونه حقوق نرم در بستر نهادهای بین‌المللی، از سطح توصیه‌ای فراتر رفته و به ابزاری برای اعمال قدرت نرم و بازتولید سلطه ساختاری در نظام بین‌الملل تبدیل می‌شود؟به همین منظور گروه ویژه اقدام مالی به عنوان نمونه اثرگذاری حقوق نرم بر اعمال قدرت نرم انتخاب شده است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر مطالعه موردی تطبیقی استفاده شده است.چارچوب نظری مطالعه، ترکیبی از نظریه «قدرت نرم» جوزف نای و رویکردهای انتقادی به سلطه هژمونیک است. نظریه قدرت نرم بر اهمیت اقناع و جذابیت به جای اجبار سخت تأکید دارد و توضیح می‌دهد که چگونه نهادهای بین‌المللی می‌توانند از ابزارهای غیرالزام‌آور برای شکل‌دهی رفتار بازیگران استفاده کنند. برای پاسخ به این پرسش، مقاله بر دو سازوکار کلیدی تمرکز دارد: نخست، «هنجارسازی از طریق فشار و اعتبارزدایی» که در مطالعه موردی تعامل ایران با گروه ویژه اقدام مالی بررسی می‌شود؛ و دوم، «شرطی‌سازی از طریق شاخص‌سازی و کمک‌های مالی» که در چارچوب شاخص‌های حکمرانی بانک جهانی در کشورهای آفریقایی تحلیل خواهد شد. در نهایت، با بحث تطبیقی میان این دو تجربه، نشان داده می‌شود که اگرچه بسترهای ژئوپلیتیک متفاوت‌اند ـ ایران در موقعیت تنش‌آلود و آفریقا در بستر همکاری‌جویانه ـ اما هر دو سازوکار در نهایت به بازتولید نظم هژمونیک جهانی منجر می‌شوند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 10 مرداد 1405