مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی مجلس و راهبرد 2322-1860 مقالات آماده انتشار 2025 11 23 Analyzing the role of NGOs in formulation good governance in Iran تبیین نقش سازمان‌های مردم نهاد در صورت‌بندی حکمرانی خوب در ایران 11269 10.22034/mr.2025.18279.6126 FA مرتضی اسمعیلی استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه شیراز 0000-0002-2438-1763 علی منافی ورکیانی دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0009-0008-6167-0872 Journal Article 2025 08 11 Research Objective: This study aimed to explain the role of NGOs in promoting good governance in Iran. The research focuses on institutional capacity, social capital, and network governance as the main dimensions of the role of NGOs and attempts to provide policy solutions for institutional and social capacity building. Research Methodology: The research was conducted with a qualitative approach and based on comparative policy analysis. The statistical population includes Iran's macro development documents (such as the 1404 Vision Document and the Seventh Development Plan) as well as the comparative experiences of three selected countries (Türkiye, Indonesia, and Tunisia). Data were collected through document analysis, official reports, and scientific studies and analyzed by examining institutional theories, social capital, and social networks. Findings: Studies show that despite the quantitative growth of civil society organizations in Iran and the emphasis of development documents on civil participation, their institutional position has not been established. Centralization, lack of comprehensive supportive law, limited financial resources, and security concerns are the main challenges. In contrast, selected countries have been able to provide the basis for effective participation of civil society organizations in participatory governance by implementing legal reforms, establishing consultative institutions, and strengthening transparency mechanisms. Conclusion: The research shows that promoting good governance in Iran requires a change in approach from an instrumental to an institutional view of the NGOs. Legal, institutional, and social capacity building, increasing internal transparency, bottom-up accountability, and institutionalizing civic participation in the policy-making process are among the most important suggested solutions. هدف تحقیق: این پژوهش با هدف تبیین نقش سازمان‌های مردم‌نهاد در ارتقای حکمرانی خوب در ایران انجام شد. تمرکز تحقیق بر ظرفیت نهادی، سرمایه اجتماعی و حکمرانی شبکه‌ای به‌عنوان ابعاد اصلی نقش سمن‌هاست و تلاش دارد راهکارهایی سیاستی برای ظرفیت‌سازی نهادی و اجتماعی ارائه کند. روش‌شناسی تحقیق: پژوهش با رویکرد کیفی و بر مبنای تحلیل سیاست‌گذاری تطبیقی انجام شده است. جامعه آماری شامل اسناد کلان توسعه‌ای ایران (مانند سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ و برنامه هفتم توسعه) و نیز تجارب تطبیقی سه کشور منتخب (ترکیه، اندونزی و تونس) است. داده‌ها از طریق تحلیل محتوای اسناد، گزارش‌های رسمی و مطالعات علمی گردآوری و با چارچوب نظری ظرفیت نهادی، سرمایه اجتماعی و حکمرانی شبکه‌ای تحلیل شدند. یافته‌ها: بررسی‌ها نشان می‌دهد که در ایران علی‌رغم رشد کمی سمن‌ها و تأکید اسناد توسعه‌ای بر مشارکت مدنی، جایگاه نهادی آن‌ها تثبیت نشده است. تمرکزگرایی، نبود قانون جامع حمایتی، محدودیت منابع مالی و نگاه امنیتی از چالش‌های اصلی هستند. در مقابل، کشورهای منتخب با اصلاحات قانونی، ایجاد نهادهای مشورتی و تقویت سازوکارهای شفافیت توانسته‌اند زمینه مشارکت مؤثر سمن‌ها در حکمرانی مشارکتی را فراهم کنند. نتیجه‌گیری: پژوهش نشان می‌دهد ارتقای حکمرانی خوب در ایران نیازمند تغییر رویکرد از نگاه ابزاری به نگاه نهادی نسبت به سمن‌هاست. ظرفیت‌سازی حقوقی، نهادی و اجتماعی، افزایش شفافیت داخلی، پاسخ‌گویی پایین به بالا و نهادینه‌سازی مشارکت مدنی در فرآیند سیاست‌گذاری از مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی محسوب می‌شوند.